*
Được ấp ủ, chắt chiu qua 77 bài tản văn trải dài trên 372 trang sách trình bày đẹp, trang nhã (do Nhà xuất bản Thuận Hóa cấp giấy phép quý 2, 2026), tác phẩm tản văn "Hương thạch xương bồ", ấn bản thứ 5 của Trang Thùy thành một cuộc tâm tình chân thật ghi lại thần thái, mạch nguồn của thiên nhiên, cuộc sống con người và những giá trị di sản trường tồn cùng năm tháng. "Hương thạch xương bồ" hiện lên với nhiều giai điệu trầm bổng lắng sâu cùng những góc nhìn tinh tế, thi vị về cảnh và người Cố đô.
Đến với từng trang sách "Hương thạch xương bồ" người đọc có cảm giác bước vào một không gian đậm chất Huế:
Ấy là cảnh quan thiên nhiên với làn sương sớm vương trên sông Hương, là nhịp mưa giăng đượm buồn, là cỏ cây hoa lá mang sức sống bền bỉ qua bao mùa thời tiết khắc nghiệt.
Trong tập tản văn "Hương thạch xương bồ", bên cạnh những bài viết về xứ Huế hiện lên nhịp sống chậm rãi hay những hoài niệm cổ kính, còn có những trang văn sống động, nên thơ về một thế giới cỏ cây, hoa lá vô cùng gần gũi và sâu lắng. Dưới ngòi bút tinh tế của tác giả, thiên nhiên thảo hoa xứ Huế mang một vẻ đẹp dung dị nhưng thấm đẫm tình yêu quê hương thiết tha.
Hình ảnh chủ đạo mang lại tên gọi cho cả tập sách chính là thạch xương bồ – loài cây nhỏ bé mọc trên đá, ưa ẩm và mang hương thơm kín đáo. Với sắc màu lục diệp thạch xương bồ ẩn chứa một sức sống mãnh liệt, bền bỉ cùng sương gió; trên những mạch đá ven dòng đầu nguồn sông Hương. Loài cây này tượng trưng cho sự thanh cao, tao nhã, gợi nhắc về nếp sống tĩnh lặng, hoài cổ và tâm hồn gắn bó sâu nặng với thiên nhiên của người Huế.
Đồng hành thạch xương bồ, trang văn còn tràn ngập hơi thở của những loài thảo mộc, thực vật dân dã gắn liền với đời sống thường nhật:
Ấy là cây nhãn lồng ríu rít tiếng chim; râm ran giọng ve sầu ngày hạ gói trọn những hồi ức tuổi thơ mỗi khi cả nhà hào hứng hái nhãn lồng.
Ấy là những sản vật trân quý mà đất trời xứ Huế ban tặng sau những cơn mưa đầu mùa. Từng cây nấm mối ngọt bùi hay nấm tràm đắng nhẹ được nhắc đến với tất cả sự trân trọng, nâng niu, làm ấm lòng người trong những buổi chiều mưa xứ Huế se lạnh.
Mỗi loài cỏ cây trong "Hương thạch xương bồ" qua bút pháp Trang Thùy dù là sinh vật vô tri nhưng lại đều mang hồn cốt và thành câu chuyện kể.
Tác giả quan sát thảo hoa bằng một tấm lòng tri âm, tri kỷ, trân trọng từng nhành cây, ngọn cỏ mọc ven đường, bên bờ sông hay trong khu vườn cũ. Từ đây khung cảnh thiên nhiên Huế hiện lên với đầy đủ dư vị: có cái thanh tịnh của đất trời, có cái mộc mạc của đồng quê và trên hết là tình yêu sâu sắc, sự gắn bó máu thịt của tác giả với mảnh đất chôn rau cắt rốn.
Cỏ cây xứ Huế trong"Hương thạch xương bồ" vì thế mà vượt qua khuôn khổ của cảnh vật thông thường, trở thành nhịp cầu kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa con người với thiên nhiên, để lại trong lòng người đọc dư âm ngọt ngào, sâu lắng.
Với cuộc sống con người xứ Huế, những nhịp sống chậm rãi, bình dị nhưng chứa đựng tình nghĩa sâu nặng của người dân xứ Huế được khắc họa qua cái nhìn đầy trắc ẩn và thấu cảm.
Điều đáng ghi nhận khác trong tập tản văn Hương thạch xương bồ của nhà văn Trang Thùy là một bức tranh Huế có chiều sâu, sinh động, tinh tế về văn hóa Cố đô. Điểm sáng xuyên suốt tác phẩm là những trang viết đậm tình và đầy sự trân trọng dành cho các nghệ nhân Huế, những nhân tố thầm lặng đang ngày đêm gìn giữ tinh hoa truyền thống giữa dòng chảy hiện đại.
Đó là chân dung của những người nghệ sĩ, nghệ nhân tận hiến tâm huyết, tài hoa được khắc họa chân thực qua những tên tuổi tiêu biểu:
NNƯT Quỳnh Hoa, NNƯT Trần Thảo, NNƯT Kim Vàng, nghệ sĩ Thúy Hồng... Qua ngòi bút Trang Thùy, mỗi nghệ nhân hiện lên với kỹ thuật biểu diễn điêu luyện, luyến láy chuẩn nhờ cái "tâm" đau đáu với nghề. Họ mang tiếng đàn, lời ca vượt qua không gian của những mái đình, phủ đệ để đưa Ca Huế trên vuông chiếu thính phòng chạm đến sâu thẳm tâm hồn người nghe, giữ cho mạch nguồn di sản không bao giờ mai một.
Đó là hình ảnh các nghệ nhân chế tác hoa giấy Thân Văn Huy, Thanh Nhàn đến các nghệ nhân làm mứt bánh cung đình Trần Thanh Quang, nghệ nhân làm thủ công mỹ nghệ Hoàng Như Tuấn...
Bằng sự quan sát tinh tế, vốn hiểu biết sâu sắc và tình yêu tha thiết với quê hương, Trang Thùy trong Hương thạch xương bồ đã không dừng lại ở việc phác họa chân dung con người. Tập tản văn còn giúp bạn đọc thấu hiểu và trân trọng hơn tiềm năng văn hóa, sự bền bỉ cùng phẩm chất tao nhã của con người xứ Huế.
Với "Hương thạch xương bồ", điều còn đọng lại trong tâm trí người đọc là sắc đá u tịch được ướp làn hương thảo mộc mỏng manh phảng phất qua từng câu chữ; là khoảng trời nội tâm được khơi gợi qua thành ý đầy tình của Trang Thùy. Dư âm của đá, của hương cỏ ấy vẫn cứ ngân vang mãi như một nốt trầm vương vấn, luyến thương. Chúng ta đồng cảm sự an nhiên, trân quý những tháng năm miệt mài sáng tác phía sau bề bộn nhân gian của Trang Thùy và mừng những trang "Hương thạch xương bồ" luôn thơm thảo với thời gian!
