Hình 1: Chân dung Mẹ Lê Thị Thời của Hs Đặng Ái Việt ký họa   

    Cũng vào những ngày này, hồi năm ngoái, trên chuyến hành trình xuyên Việt để vẽ hàng ngàn bức chân dung Mẹ VNAH trên khắp mọi miền của Tổ Quốc, họa sĩ Đặng Ái Việt đã đến ngôi nhà số 90 Thái Thị Bôi, Thanh Khê, TP Đà Nẵng – nơi cư trú của gia đình  mẹ VNAH Lê Thị Thời để thăm và vẽ chân dung mẹ.

   Hoạ sĩ Đặng Ái Việt cho biết, trong số khoảng 4 nghìn mẹ còn sống, mẹ VNAH Lê Thị Thời là một trong những mẹ cao tuổi nhất hiện đang còn sống tại Đà Nẵng (lúc đó 104 tuổi). Chính vì vậy, họa sĩ Đặng Ái Việt đã quyết tâm rượt đuổi thời gian để kịp lưu giữ hình ảnh  chân dung mẹ. “Cái tôi vẽ không phải là gương mặt của các mẹ mà là linh hồn của họ", trước khi chia tay gia đình mẹ Lê Thị Thời để tiếp tục cuộc hành trình trên khắp các tỉnh thành, bất kể nắng mưa, sương rừng, gió núi… , họa sĩ Đặng Ái Việt đã xúc động nói như vậy.

     Mẹ Lê Thị Thời được phong danh hiệu Mẹ VNAH năm vào 1994. Mẹ có chồng là Liệt sỹ Lâm Bảy, hy sinh năm 1967 trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Con gái mẹ là Liệt sỹ Lâm Thị Lai, hy sinh năm 1969 và con trai mẹ là Liệt sỹ Lâm Quang Thời, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân đã anh dũng hy sinh năm 1970 khi cuộc chiến chống Mỹ xâm lược đang bước vào giai đoạn cam go, ác liệt . Ngoài chồng và hai người con hy sinh bảo vệ tổ quốc, bản thân mẹ, cũng có nhiều đóng góp to lớn trong suốt cuộc chiến tranh vừa qua.

Một trong những những giai thoại về mẹ, điển hình như câu chuyện của ông Trương Duy Thái, CCB hiện sinh sống tại Hà Nội kể lại: “ Hồi những năm 65-66, khi từ Bắc hành quân vào Mặt trận 44 Quảng Đà, khi còn là một thanh niên thư sinh mảnh khảnh ngơ ngác bước vào cuộc chiến khốc liệt, ông được gặp gỡ và nhận nhiều sự giúp đỡ, thương yêu đùm bọc của rất nhiều bà mẹ xứ Quảng. Trong đó, kỷ niệm đáng nhớ nhất là một đêm Trung đội của ông từ căn cứ Đồng Làng đi qua chợ Phú Thuận ( nay thuộc Đại Lộc, TP Đà Nẵng), được cán bộ đưa đến nhà mẹ Thời – mẹ của 7 người con, chồng và hai con trai đã “nhảy núi”. Nhìn thấy, Thái cõng mớ đồ đạc nặng nề trên vai, mẹ đã sốt sắng yêu cầu bỏ xuống và giúp ông thay tấm bọc khác lấy từ dù pháo sáng của Mỹ nhẹ nhàng hơn. Mấy tháng sau, không ngờ chính điều đó đã cứu sống mạng ông. Bởi trong lúc làm nhiệm vụ trinh sát ở khu vực đèo Đá Trắng, ông bị địch bắn pháo chụp, máu tuôn xối xả. Khi đồng đội phát hiện, họ đã kịp dùng tấm võng dù mẹ Thời đã tặng mà ông luôn quấn ở thắt lưng, dùng làm võng khiêng ông đến bệnh xá cấp cứu chữa trị. Sau ngày hoà bình, vào năm 2015, ông Trương Duy Thái đã trở lại chợ Phú Thuận (nay thuộc Đại Thắng, Đại Lộc) mày mò thăm hỏi, rồi cuối cùng gặp lại mẹ… Năm ấy, mẹ Thời đã ngoài 90 tuổi, lại vừa qua một cơn bạo bênh, nhưng khi nghe lại chuyện chiếc võng dù, mẹ đã xúc đông nói : ‘Hồi đó mẹ may cho con chiếc võng như là cho đứa con trai mẹ đi xa (tức liệt sĩ Lâm Quang Thời).

Tháng 7 năm nay, cũng vào dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2026), hay tin mẹ Lê Thị Thời bước vào tuổi 105, sức khỏe đã nhiều suy giảm hơn xưa, nhiều địa phương đã tổ chức các đoàn cán bộ đến đã đến thăm và tặng quà Mẹ.

     Tại Đà Nẵng gồm: ông Lê Trí Thanh, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP. Đà Nẵng; ông Nguyễn Văn Duy, Chủ tịch UBND phường Hải Châu; bà Trần Thị Lệ, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lý Tự Trọng TP. Đà Nẵng; bà Nguyễn Thị Hồng Minh, Chủ tịch công đoàn trường Đại học kỹ thuật Y- Dược Đà Nẵng; ông Hoàng Lê Phi Bách, Bí thư Đoàn trường Đại học kỹ thuật Y- Dược Đà Nẵng…

Đoàn Chi cục Hải quan khu vực VIII (hiện nay được đặt tại tỉnh Quảng Ninh) gồm : ông Bùi Ngọc Lợi - Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VIII  và ông Bùi Quang Huy - Bí thư Đoàn Thanh niên Chi cục Hải quan khu vực VIII. Điều thú vị, vào dịp Quốc Khánh 2-9 - 2025, Chi cục Hải quan khu vực III, trong dịp đến thăm mẹ Thời, đoàn đã tặng mẹ một kỷ vật là bình gốm Chu Đậu, trên mặt bình thể hiện chân dung mẹ Lê Thị Thời theo nguyên bản bức tranh của họa sĩ AHLĐ Đặng Ái Việt đã vẽ trước đó không lâu (sao chép từ bức chân dung này phổ biến trên mạng).

Dịp này, đại diện các đoàn đã ân cần thăm hỏi sức khỏe, bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với những cống hiến của mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Thời trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đồng thời, mong muốn những người thân trong gia đình của Mẹ tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, giáo dục con cháu noi gương thế hệ đi trước, tích cực tham gia các phong trào thi đua, góp phần xây dựng địa phương ngày càng phát triển./.

Hình 2: Họa sĩ Đặng Việt Ái (bên phải) đứng cạnh mẹ VNAH Lê Thị Thời

Hình 3: (Từ trái sang): Bà Trần Thị Lệ, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lý Tự Trọng TP. Đà Nẵng; ông Nguyễn Văn Duy, Chủ tịch UBND phường Hải Châu; ông Lê Trí Thanh, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP. Đà Nẵng bên cạnh Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Thời và hai người con của Mẹ

Hình 4: (Từ trái sang) : Ông Bùi Ngọc Lợi - Phó Bí thư Đảng ủy; vợ chồng bà Lâm Thanh Phong- ông Ngô Thanh Hải (con gái và con rễ của mẹ); ông Bùi Quang Huy - Bí thư Đoàn Thanh niên Chi cục Hải quan khu vực VIII bên cạnh mẹ VNAH Lê Thị Thời (giữa)