Vài lời giới thiệu.

Trong đời sống có những lúc, một sự ngã xuống, dù là của một con người, một linh hồn hay chỉ một thân cây giữa rừng, cũng đủ khiến ta dừng lại, lắng nghe sự chuyển mình của thế giới. Bài thơ dưới đây được viết trong lúc như vậy đó: khi cái lớn ngã xuống, cái nhỏ bỗng trở nên rõ ràng, và ta nhìn thấy sự sống đang âm thầm tiếp tục hồi sinh.

Cũng từ cảm xúc ấy, tôi nhớ đến một vùng đất nơi vòng tuần hoàn “mất, còn, tái sanh” hiện lên rõ rệt nhứt: Flevoland, mảnh đất trỗi dậy từ lòng biển. Bài tản văn dưới đây là câu chuyện của chính vùng đất thấp nhứt địa cầu, như một minh chứng rằng thiên nhiên luôn mạnh mẽ nhưng cũng luôn dịu dàng, nếu con người biết trân quý nó.

KHI CÂY LỚN NGÃ XUỐNG

Khi cây lớn ngã xuống giữa khu rừng nhân tạo,

Đất rung lên như một tiếng thở dài.

Bầy ngựa rừng đang bước bỗng dừng chưn,

Thỏ trong cỏ giựt mình, ngước cổ ngó.

Khi những cây lớn ngã xuống,

Những điều nhỏ nhoi âm thầm nép mình nín lặng:

Côn trùng rút sâu vào lòng đất,

Những giác quan mỏng như sương đầu cỏ tan mất,

Không còn dấu vết.

Khi những linh hồn thiện lương rời xa trần thế,

Một hồi chuông ngân vang

Không khí quanh ta bỗng hóa hiền lành,

Trong như sương sớm trên đồng Flevo,

Nhẹ như mây trắng trôi dưới trời xanh.

Tôi hít một hơi, mắt chợt sáng ngời,

Những điều đã nói quay về trong tim.

Những lời hứa xưa chưa lần thực hiện,

Những chuyến đi về còn để dở dang.

Khi những linh hồn đại đức rời đi,

Tiếng chuông ngân tiễn đưa, họ cũng phải chia ly.

Tâm hồn người héo như cây gặp hạn,

Trí óc mơ hồ, khoảnh khắc trống trơn.

Rồi thời gian đi qua,

Chậm nhanh như con nước,

Để bình yên trở về.

Nước ròng nước lớn, như dòng kinh đầy, có lúc cũng vơi,

Như tiếng gió nhẹ lướt qua đồng trống.

Giác quan hồi sinh, không như ban đầu,

Nhẹ nhàng bảo ta bằng tiếng nhiệm màu:

Tất cả còn đó,

Và ta có thể sống đẹp hơn xưa.

Bài thơ khép lại, nhưng dư âm của nó vẫn còn vang trong tôi như tiếng gió giữa những cánh rừng Flevoland. Vì vậy mà từ một khoảnh khắc lặng trong tâm hồn, tôi nhìn thấy sự tương đồng trong một vùng đất rất xa.  Nơi ấy từng là đáy biển, từng không có một thân cây nào. Vậy mà hôm nay, sự sống đã phủ xanh cả chơn trời. Có lẽ Flevoland đã giúp tôi hiểu sâu hơn điều bài thơ muốn nói: sau mỗi mất mát, thiên nhiên luôn âm thầm chuẩn bị cho một cuộc hồi sinh khác.

FLEVOLAND – BÀI THƠ XANH TRỖI DẬY TỪ LÒNG BIỂN

Có những vùng đất trên thế giới mang một số phận vô cùng kỳ lạ. Không sanh ra từ thuở hồng hoang, cũng chẳng được mài giũa qua hàng ngàn năm, chúng được khai sinh từ một bản vẽ, từ khát vọng và từ những đôi bàn tay rớm máu của con người. Flevoland, tỉnh polder lấn biển của Hòa Lan, chính là một vùng đất như vậy.

Mỗi gốc cây, mỗi ngọn cỏ nơi đây đều mang một lý lịch “nhân tạo” thuần túy. Vậy mà khi bước chân vào những cánh rừng, người ta khó mà nghĩ đó là rừng nhân tạo, bởi thiên nhiên đã kịp xóa hết những dấu vết mới mẻ và khoác lên vùng đất này chiếc áo choàng xưa cũ.

Tôi đứng giữa rừng Horsterwold, ngước mắt nhìn những tán cây cao vút chạm vào mây trời, nơi thiên nhiên tiếp quản điều con người khởi tạo. Đất dưới chưn êm mềm, mang theo mùi ẩm của mùn cưa hòa lẫn chút phong vị rất lạ: mùi muối biển mặn mòi tích tụ từ hàng thế kỷ trước dưới đáy Zuiderzee cổ xưa.

Gió từ Biển Bắc thổi về, luồn qua những kẽ lá, tạo nên âm thanh rì rào như tiếng sóng đại dương vọng lại từ quá khứ. Hơn nửa thế kỷ trước, nơi tôi đang đứng từng là vùng biển của những đàn cá, của bóng tối sâu thẳm bên bờ đại dương. Vậy mà hôm nay, ánh nắng mặt trời lại xuyên qua từng kẽ lá xanh rì, vẽ lên mặt đất những vệt sáng lấp lánh như những đồng tiền vàng.

Ở vùng lõi Stille Kern (Lõi Lặng Yên), hiếm thấy bóng người, con người gần như rút lui nhường chỗ cho thiên nhiên. Những thân cây ngã gục vì bão, người ta cũng không dọn dẹp, để chúng nằm lại, mục nát, nuôi dưỡng hàng trăm loài nấm lạ và những thảm rêu xanh thẫm. Vì vậy mà trông rừng cũ kỹ, trở thành một kiệt tác của thiên nhiên.

Trên nền đất sét màu mỡ của vùng polder, những hàng dương mọc lên trước tiên như những người lính mở đường. Rồi cây tro, cây thích, cây sồi lần lượt tìm đến. Mùa xuân, những bụi sơn trà nở trắng ven rừng; mùa thu, chúng kết trái đỏ như những đốm lửa nhỏ giữa màu lá úa. Tất cả cùng nhau tạo nên một khu rừng nhiều tầng tán, nơi thiên nhiên đã quên mất rằng mình từng được con người gieo trồng.

Những loài cây ấy, dù được trồng bởi con người, lại lớn lên theo cách của thiên nhiên; tự do, mạnh mẽ, không cần ai dẫn dắt.

Dù là rừng nhân tạo, những cư dân hoang dã là linh hồn của rừng mới, Flevoland lại sở hữu hệ động vật phong phú đến kinh ngạc: Ngựa Konik: Những đàn ngựa hoang gốc Ba Lan, đóng vai trò như “máy xén cỏ tự nhiên”. Nai sừng tấm châu Âu (Edelhert / Damhert): Xuất hiện nhiều đến mức có thể gặp ngay ở bìa rừng lúc bình minh. Heo rừng (Wild zwijn): Đào bới đất, vô tình kích thích hạt mầm nảy nở. Hải ly (Bever) và Rái cá (Otter): Những kỹ sư đầm lầy thay đổi dòng chảy và tạo vùng ngập nước. Cáo đỏ (Vos): Kẻ săn mồi thầm lặng giữ cân bằng sinh thái.

Nếu ghé thăm trung tâm bảo tồn Natuurpark Lelystad, bạn còn có thể gặp bò bison châu Âu hay ngựa hoang Przewalski – những loài thú quý hiếm đang được nhân giống và thả hoang.

Từ một vùng biển sâu, Flevoland trở thành rừng. Từ một thân cây ngã xuống, sự sống mới lại bắt đầu. Từ một mất mát, con người học cách nhìn thấy điều còn lại.

Và có lẽ, đó chính là bài thơ và tản văn xanh mà thiên nhiên muốn viết cùng chúng ta.

Viết trên máy tính bảng sau khi đi dạo rừng  Horsterwold ngày 25/5/2026.