Chào mừng Lễ hội Quán Thế Âm, Ngũ Hành Sơn, TP Đà Nẵng năm 2026, trong chương trình khai mạc vào ngày 3/4, Ban tổ chức Lễ hội có buổi ra mắt Tập truyện Hư ngôn giữa đất trời của tác giả Thái Huyền, do Nhà xuất bản Công thương phối hợp cùng Công ty sách Thái Hà ấn hành. Thái Huyền là bút danh của H.T Thích Huệ Vinh. Trước đó, ông đã xuất bản tập thơ Cưỡi sóng phiêu bồng (2019). Ông cũng là chủ biên đặc san Diệu âm (giai phẩm thường niên kỷ niệm Lễ hội Quán Thế Âm, Ngũ Hành Sơn, TP Đà Nẵng) và nhiều ấn phẩm khác chuyên đề Phật giáo.

 Cầm tập bản thảo Hư ngôn giữa đất trời của tác giả Thái Huyền trên tay, tôi gần như đọc liền một mạch, chẳng thể rời mắt. Bởi với 42 truyện ngắn, đượm sắc màu chánh pháp, mỗi câu chuyện đều là một bài học nhẹ nhàng dẫn dắt ta bước vào cuộc sống đời thường bao la, sống động, đầy nhiệm màu với biết bao cung bậc từ bi hỷ xả, nhẫn nhục, bố thí, khoan dung, hiếu thảo, thiểu dục tri túc, nhân quả báo ứng... 

Truyện dài nhất của tập sách chừng vài trang giấy A 4, truyện ngắn nhất có khi chưa đầy một trang, và thường cuối mỗi truyện đều kèm theo một đoạn thơ ngắn như là điểm nhấn tạo cho toàn cảnh áng văn trở nên lung linh, diệu ảo. Không gian truyện cũng không quá xa xôi, vốn là những việc thường tình diễn ra xung quanh ngôi chùa nép mình kề bên rặng núi Kim Sơn u tịch và dòng sông Cổ Cò nên thơ xanh mát. Tuy nhiên, đi sâu vào từng truyện, ta sẽ nhận ra tác giả đã tích lũy, trải nghiệm trong một mạch dài của cuộc đời tu tập, nên càng thêm cảm nhận được hương vị đạo bừng sáng tâm hồn, len lỏi giải thoát trong từng tư duy, gần gũi với đời sống thực tại, chứ chẳng phải triết lý xa vời. 

      Cố tránh lại gặp là một trong những truyện ngắn đầu tiên kể về câu chuyện Đệ tử thích nuôi mèo, nhưng Sư phụ lại không. Trong khi đùa chơi với mèo thì nghe tiếng chân sư phụ, đệ tử lẩn tránh bằng cách ẵm mèo chạy vòng ra phía sau nhà. Ngược lại Sư phụ nhìn thấy từ xa đệ tử đang chơi với mèo cũng tránh ra đường phía sau. Thế là họ gặp nhau! Câu chuyện nghiệp chướng đối đầu, đơn giản, nhẹ như làn gió, nhẹ như mây bay, và sẽ tan đi sau một tiếng cười...  “Bởi bất đồng nên cố tránh/ Nào dè quả đất lại tròn quay!/Cố tránh hai nơi lại hội ngộ/ Cười tan vỡ lý lẽ vần xoay!... ”.

Mua cá cho mẹ là câu chuyện thuật lại khi một cụ non nhìn thấy hình ảnh sư Núi mua con cá chép, ngỡ ngàng hỏi: “Sao Ngài xuất gia đã ăn chay tu hành rồi mà còn mua cá về kho? Bộ không sợ có tội sao?”, nhưng nhà sư cho biết, mẹ không ăn chay trường, bà lại tiết kiệm, nên đã lâu rồi chưa bao giờ được ăn món ngon mà bà muốn. Vì thương mẹ, nhà sư đã làm như vậy, và nguyện chấp nhận mọi oán kết tội lỗi mẹ phải chịu, nhà sư gánh chịu hết, dẫu phải bị nghiệp báo đọa lạc, giảm thọ... thay mẹ. Tấm lòng hiếu nghĩa nguyện hạnh của sư đã được cụ non đồng cảm rất nhiều. “Mặn chay cũng tuỳ nơi tuỳ lúc/ Tuy người tâm từ có hay không/Diệt sinh tục thân huyễn ảo? Nhị nguyên vạn pháp/ nhất lý đồng”.

Băt cá ao chùa, chỉ với cái tựa đề, quả nhiên câu chuyện này đã là khó lý giải. Bởi vậy, một phật tử thuần thành thật bất bình, khó chịu khi nhìn thấy cảnh nhà sư cho hàng xóm vào ao chùa bắt cá, lại còn cổ vũ hướng dẫn cho họ bắt nhanh, thêm được nhiều cá to. Người ấy, không ngần ngại tiến đến gần sư bày tỏ phản ứng và e ngại các thiện tín đang viếng chùa thấy cảnh này họ sẽ mất niềm tin, bỏ chùa luôn! Thế nhưng, sau khi sư Núi mời các vị thiện tín vào chùa tiếp kiến, uống trà và trần tình: “Ao chùa có nhiều cá  lớn, bao năm nay vẫn an ổn. Người ta cũng đã lăm le vào bắt cá từ lâu, có khi còn vào câu lưới trộm. Người ta cứ xin vào câu mãi... Thêm nữa, năm nay lại hạn hán cạn kiệt nước, cá trong ao chết rất nhiều... Vì vậy sư chẳng dấu diếm gì cả, đành phải cho, xem như là chia sẻ tội nghiệp cùng họ”.  Sư giải thích thêm: “ Sư bắt mấy con cá khoẻ, còn thọ mạng để thả chúng về sông lớn, chỉ cho dân bắt những con cá to hết số đó thôi....”. Qua câu chuyện, các phật tử mới vở lẽ, hoan hỉ nghe thơ: “Cộng nghiệp cùng chung ao lục đạo/ Diệt sinh ảo tượng tự cân bình/ Ca nước chim trời loài dưới đất/ Không vô quái ngại diễn tâm kinh”

    Cũng cùng môtip những truyện ngắn nói trên, bạn đọc còn gặp lại ở nhiều truyện khác như: Đá gà, gà đá; Học không không học; Cặp ngỗng trong chùa; Một câu rốt ráo; Tu mà mua thịt; Tìm cái rựa mất; Đả thất xuât ngôn; Chẻ trầm to không được, nhỏ cũng không xong; Không xin thì cho xin thì không cho; Nhập giới siêu nhiên; Thăm bịnh không thăm … Trong đó, khá thú vị là truyện Tát nước chửi chay - câu chuyện nêu lên một chi tiết va chạm thế tục giữa người chủ ruộng và nhà sư khi họ cùng chung một bờ ruộng cận kề dẫn đến xung đột  quyền lợi về nguồn nước. Chủ ruộng dùng lời lẽ tục tỉu chửi nhà sư. Sư Núi cũng to tiếng chửi lại không khoan nhượng. Thế nhưng, trong lời qua tiếng lại, khi biết được chủ ruộng vốn cũng là một phật tử thường hay đi chùa, thậm chí còn tính chuyện phát tâm quy y theo Phật, nhà sư chợt dịu giọng, cuốc đất tháo bờ cho nước chảy về ruộng của người đương gây sự. Người này ngạc nhiên hỏi lại : “Sao ông sư mới hùng hổ đó, mà bây giờ hiền khô vậy?” Sư Núi đáp: “ Sư vốn hiền vì từ bi nên mới chửi chay ông đó”. Vậy là chủ ruộng lại thêm thắc mắc muốn hiểu rõ nghĩa “chửi chay” là sao? Câu giải thích của nhà sư tóm tắt mấy ý mà đầy nghĩa lý: “ Từ bi mà chửi là vì sợ ngươi chửi ta mà ta không chửi lại thì tội ngươi gánh hết. Hơn nữa, ngươi chửi bới thầy tu biết đâu gặp người tu chân chính có đức quả, thì tội nghiệp ngươi càng thêm nặng. Nên vì lòng từ bi mà ta phải chửi lại ngươi đó”.

         Rải rác tập truyện Hư ngôn giữa đất trời có những truyện nội dung sâu xa về ý mà hình thức diễn đạt lại bềnh bồng đẹp tựa  tranh thuỷ mạc như Hạt ngọc bỏ rơi. Lần ấy, trên con đường chuyển xe bò lúa về sân phơi lót gạch ở chùa. Dưới cơn mưa mùa hạ vùa đổ xuống, một số xe không còn đường lên sân phơi để xuống lúa, đành dừng lại hông sân, vứt nhanh dưới sân gạch. Đêm ấy trời mưa rất tâm tả. Tờ mờ sáng, nhà sư vội vả ra sân, chuẩn bị tìm cách hốt những hạt lúa bị rơi vải xuống đường, thì nhận ra một hiện tượng lý thú: lúa rơi vải hợp lại chảy theo dòng nước thành hàng dài! Và từng đàn kiến đông đúc lũ lượt đua nhau kéo những hạt lúa này thành những hàng dài đem về tổ. Nhà sư ngộ ra: những thú lương thực rơi vải bỏ đi chẳng uổng phí gì cả. Có biết bao loài vật, chúng sinh được hưởng nhờ chút lương thực đó mà sống sót. Càng thấm thía biết bao câu thành ngữ truyền tụng từ xưa: “ Hạt ngọc là hạt của trời”.

Truyện Tỳ xá am, là những hồi tưởng về khoảng thời gian sư Núi cùng các đệ tử khởi nguyên tìm nơi tịnh địa, hoa nở bốn mùa, mỗi ngày chỉ nghe tiếng núi rừng hoà âm... Đường lên Tỳ Xá Am/ Dốc mòn đá cheo leo/ Hai bên lau xào xạc/ Mây ngày giăng phủ lối/ Suối nguồn chầm chậm reo... Nhưng rồi, cuộc đời không mãi đẹp, không mãi suôn sẻ. Cuộc sống diễn theo quy luật sinh diệt, diệt sinh. Vườn rau củ bị thú rừng quậy phá kiếm, ăn. Con người cũng lần mò tìm đến cạnh tranh, chiếm đất... Những buổi uống trà, những lời đàm đạo, lý tưởng tâm tình Tỳ Xá Am như đi vào cõi mộng lãng du. Tỳ Xá Am  nguyên sơ chỉ còn lại trong tâm tưởng...

      Cuộc sống chuyển động luôn tự nhiên, và Hư ngôn giữa đất trời là tập sách viết về những điều tự nhiên như vậy. Bởi cái tốt đẹp của cuộc sống đến từ trái tim giản dị không toan tính. Bằng cảm quan Phật giáo, thông qua nền tảng nhận thức về sự tồn tại của vạn vật trong vũ trụ, về nhân sinh quan và thế giới quan, bằng sự ra mắt tập sách này, tác giả Thái Huyền đã góp phần đem lại bộ mặt phong phú, mới mẻ cho thể loại truyện ngắn Phật giáo vốn còn đang thưa vắng trong kho tàng Văn học Việt Nam hiện đại./.