Trên dọc hành trình làm báo, tôi đã gặp rất nhiều tấm gương của các thầy cô giáo hết mình vì sự nghiệp “trồng người”, trong đó có một thầy giáo người dân tộc Vân Kiều ở xã Vĩnh Hà, huyện Vĩnh Linh (Quảng Trị) để lại trong tôi những ấn tượng khó quên. Với sự góp sức của nhiều người, người thầy giáo ấy đã được những tấm lòng hảo tâm giúp đỡ vượt qua những ngày khốn khó; và hơn thế sau đó thầy được công nhận là thương binh - người thầy giáo thương binh, đem lại niềm vui cho gia đình thầy, bà con dân bản.
Vào dịp tết Quý Dậu- 1993, các anh chị trong Ban biên tập Báo Đại đoàn kết đặt tôi viết một bài cho số báo tết, nói về quá trình khi tôi viết về thầy giáo Hồ Roàng - bài báo đã làm cho nhiều bạn đọc trong cả nước xúc động và kịp thời hỗ trợ giúp cho người thầy giáo mù vượt qua cơn khốn khó. Hôm đó tôi nghĩ rất nhiều, biết viết thế nào, bởi điều đáng nói là tấm lòng chia sẻ nỗi đau về phía bạn đọc đối với một người thầy giáo nơi góc núi mù sương miền tây Vĩnh Linh mà tôi chỉ là người bắc chiếc cầu nối từ tâm đó.
Dạo đó vào giữa tháng 6 năm 1992, khi tôi đang làm Thư ký Tòa soạn Báo Quảng Trị, nhà giáo Nguyễn Xuân Phùng - Tổng Thư ký Hội Từ thiện tỉnh là người thân tình, lần ấy đến chơi đã kể cho tôi nghe về hoàn cảnh khốn khó của thầy giáo Hồ Roàng, thời điểm đó nhà thầy vừa bị cháy. Tôi hẹn với anh sẽ lên bản Khe Trù, xã Vĩnh Hà, huyện Vĩnh Linh thăm nhà thầy Hồ Roàng. Hồi đó đường sá đi lại khó khăn, phương tiện đi là chiếc xe máy cà tàng của tôi. Vượt qua hơn 60 cây số quãng đường từ Đông Hà ra thị trấn Hồ Xá, rồi ngược lên phía tây, phải qua nhiều dốc cao, suối sâu, cuối cùng chúng tôi cũng đến được bản Khe Trù.
Nhà của Hồ Roàng nằm cách Trường Phổ thông cơ sở xã Vĩnh Hà khoảng hai trăm mét. Nói là nhà nhưng thực ra chỉ có hai mái tranh mục nát, xung quanh đắp mấy lá cọ được lắp ghép tạm sau vụ nhà bị cháy. Đây là chỗ trú ngụ của vợ chồng Hồ Roàng với ba đứa con nhỏ. Một cảm giác như dòng điện chạy suốt sống lưng khi chúng tôi vừa đến, đập vào mắt là cảnh một đứa trẻ đen đúa ở trần đi trước dẫn đường cho một người mù mà trên vai bó cây rừng đè xuống trĩu nặng. Đó là cháu Hồ Thắng lúc đó mới 9 tuổi, con đầu của anh Hồ Roàng đưa cha đi rừng lấy cây về làm lại nhà ở. Nghe chúng tôi chào hỏi, Hồ Roàng vội mời khách ngồi xuống chiếc giường tạm uống nước. Nhìn căn nhà tranh rách nát, vợ thầy - chị Hồ Thị Dụa nằm một chỗ vì bệnh hen suyển, hai đứa con nhỏ mặt mày nhem nhuốc, ngồi bên nồi sắn khô luộc dở, mắt hau háu đòi ăn, lại được nghe Hồ Roàng kể về cuộc đời bất hạnh của thầy, tôi với anh bạn không nén được xúc động.
Hồ Roàng sinh năm 1949, người dân tộc Vân Kiều. Quê anh ở xã Vĩnh Ô, Vĩnh Linh. Sau khi học xong Chương trình đào tạo sư phạm 10+2, anh được ngành Giáo dục điều về dạy học tại Trường Phổ thông cơ sở xã Vĩnh Hà. Tuy là trường miền núi nhưng thời kỳ anh đi dạy và làm Bí thư Đoàn trường, ba năm liền trường đạt danh hiệu tiên tiến. Đang độ tuổi thanh xuân tràn đầy sức cống hiến, bỗng dưng một tai họa ập đến với đời anh. Đó là vào lúc hai giờ chiều ngày 26 tháng 2 năm 1975, trong lúc đang hướng dẫn học sinh lao động làm vườn địa lý, anh cuốc trúng một quả bom bi và bị phát nổ.
Sau phút giây kinh hoàng, thầy Hồ Roàng lập tức được đưa vào cấp cứu ở Bệnh viện B, sau đó được chuyển đến Bệnh viện A Vĩnh Linh. Điều trị ở đây một thời gian, khi ra viện, đôi mắt anh không còn nhìn thấy ánh sáng. Hội đồng giám định sức khỏe xác định anh bị thương tật loại 7/8, mất sức 60%. Tháng 4 năm 1975, anh được làm chế độ chính sách hưởng 75% mức lương 31,5 đồng. Dù đôi mắt không còn nhìn thấy ánh sáng, Hồ Roàng vẫn tiếp tục cố gắng vượt lên thương tật để trở lại với học sinh thân yêu của mình. Anh khắc phục khó khăn dạy học được thêm hai năm nữa (năm 1976-1977) thì sức khỏe giảm sút, Phòng Giáo dục huyện phải làm thủ tục cho anh về nghỉ chế độ.
Bao nhiêu năm gắn bó với nghề dạy học, ngày trở về của Hồ Roàng thật là buồn. Phải xa trường, xa học sinh thân yêu, anh chẳng biết về đâu! Cũng có một vài người thân ở Vĩnh Ô nhưng họ đã có nỗi lo gia đình riêng. Suy nghĩ mãi, cuối cùng thầy xin vật liệu dựng túp lều nằm gần trường Trung học Phổ thông cơ sở Vĩnh Hà để sống với niềm an ủi cuối cùng là ngày ngày được nghe tiếng đọc bài của học sinh vọng lại từ mái trường, nơi anh đã gắn bó như là máu thịt của một phần đời. Hồ Roàng an phận sống lặng lẽ như thế, nào dám mơ đến hạnh phúc gia đình.
Nhưng như là sự sắp xếp của số phận, chị Hồ Thị Dụa, một người con gái trong xã cảm thương đã đem lòng yêu anh. Nhờ bà con trong bản làng vun đắp, năm 1983 họ nên duyên vợ chồng và sau đó mấy năm đã có ba mặt con. Cháu đầu của anh chị thời điểm đó đã chín tuổi, cháu sau cùng lên ba tuổi. Tưởng thế là yên ấm, hạnh phúc, nào ngờ bệnh tật lại ập đến gia đình anh. Chị Dụa bị bệnh hen suyển nên không đi làm rẫy được, các con thì còn nhỏ, anh lại mù lòa nên cuộc sống gia đình anh từ đó long đong, lận đận, phải sống nhờ sự cưu mang giúp đỡ của bà con trong bản làng và bạn bè cũ của anh. Biết được hoàn cảnh gia đình anh, Ủy ban Mặt trận, Hội Phụ nữ, Phòng Giáo dục huyện Vĩnh Linh trong những dịp lễ, tết đã thăm, tặng quà và giúp cho gia đình anh một số tiền, nhưng cảnh túng bấn của gia đình anh vẫn chưa dứt.
Tuần trước khi chúng tôi lên thăm, cháu Hồ Thắng, con đầu của anh Hồ Roàng đã đưa cha băng bộ hơn 60 km về Đông Hà xin thêm chế độ trợ cấp. Anh đưa cho chúng tôi xem tờ phiếu điều chỉnh trợ cấp của Sở Lao động - Thương binh và xã hội tỉnh Quảng Trị ký ngày 27 tháng 4 năm 1992. Phiếu ghi rõ trợ cấp thương tật lao động của anh được 20.400 đồng; trợ cấp người phục vụ 7.000 đồng, tổng cộng được 27.400 đồng. Số tiền đó theo thời giá năm 1992 chưa đủ cho gia đình anh sống trong một tuần, đó là chưa nói đến tiền chi cho thuốc men, bệnh tật. Trong khi đó trước hôm chúng tôi lên đây, ngôi nhà ở của gia đình Hồ Roàng vừa bị cháy, mới làm tạm lại để ở, cột kèo đã xiêu vẹo, dột nát, vợ anh đang bệnh, con anh đang đói, sắn khoai chưa đủ nói chi đến chuyện cháo cơm.
Một mình chống chọi với cái ăn, cái mặc khi chị Dụa đau ốm liên miên, Hồ Roàng suốt ngày đêm phải lụi cụi nấu ăn, chăm sóc vợ, con. Và hôm chúng tôi đến thăm, bắt gặp người thầy giáo mù ấy tay chân đầy vết xước vừa vào rừng tự tay đốn cây về làm nhà thay cho căn nhà cũ bị dột nát…
Trở về, tôi mang theo nỗi ám ảnh về cuộc sống cơ cực của người thầy giáo ấy. Đêm, tôi thao thức và trở dậy, tự đặt cho mình câu hỏi: Liệu rồi đây mùa mưa bão tới, gia đình thầy Hồ Roàng sẽ chống chọi thế nào với cái đói, cái rét, khi nhà không còn gạo ăn và căn nhà chưa kín gió… Đêm ấy tôi viết một bài báo với tựa đề: “Người thầy giáo ấy giờ đây…”. Cuối bài báo, tôi kêu gọi những tấm lòng hảo tâm hãy giúp thầy Hồ Roàng, rằng nếu sống trên đời cần có một tấm lòng thì tấm lòng đó xin được sẻ chia với người thầy giáo ấy, người thầy từng hết lòng vì học sinh thân yêu, giờ đây đang sống trong cảnh mù lòa với bao khốn khó của cuộc sống đời thường.
Tôi gửi bài báo trên đến báo Đại đoàn kết. Hai tuần sau khi báo Đại đoàn kết đăng bài trên trang một (số báo 37, ngày 12-18/9/1992), tôi nhận được điện thoại từ Hà Nội với nội dung: Ban biên tập Báo Đại đoàn kết sẽ cử hai nhà báo (nhà báo Đăng Vũ và nhà báo Thu Phương) vào Quảng Trị chuyển tiền bạn đọc giúp đỡ đến thầy giáo Hồ Roàng với tinh thần cứu trợ khẩn cấp.
***
Tháng 9 năm ấy, Quảng Trị mưa trắng đất trắng trời. Vào Quảng Trị lúc đang ngày nghỉ cuối tuần, trời lại mưa, anh Đăng Vũ và chị Thu Phương sau khi xuống tàu ở ga Đông Hà liền hỏi đường tìm đến nhà tôi. Gặp được tác giả bài báo, hai anh chị rất mừng cho biết, đây là lần đầu tận tay mang số tiền 6.720.000 nghìn đồng của bạn đọc hảo tâm cả nước nhờ Tòa soạn chuyển đến giúp đỡ nhà giáo Hồ Roàng chỉ sau 14 ngày bài báo viết về thầy đăng trên báo Đại đoàn kết.
Chị Thu Phương, phóng viên Báo Đại đoàn kết kể: “Báo vừa phát hành xong, chị Phương Dung, một người dân Hà Nội đang đưa con đi chơi tết Trung thu đã đến ngay Tòa soạn gửi tặng thầy Hồ Roàng 500.000 đồng và xin tòa soạn giấu địa chỉ. Chị Kim Dung ở Thành phố Hồ Chí Minh gửi giúp thầy 4 triệu đồng; chị Thanh Tuyền giúp 1 triệu đồng; anh Trần Văn Khoản 920.000 đồng... cùng nhiều bạn đọc khác, đưa số tiền ủng hộ lên 6.720.000 đồng”.
Được Ban biên tập báo Đại đoàn kết cử đi Quảng Trị, hai anh chị thức trắng một đêm trên tàu Thống Nhất. “Đi đường xa, giữ bên mình một món tiền lớn, là tấm lòng bạn đọc gửi gắm, không chợp mắt đã đành mà khách đồng hành bắt chuyện cũng chỉ ậm ừ cho qua chuyện”, anh Đăng Vũ nói.
Tối, trời vẫn mưa tầm tã. Tôi đưa hai nhà báo của báo Đại đoàn kết đến gặp Chủ tịch Ủy ban Mặt trận tỉnh Quảng Trị Lê Văn Hoan, Tổng thư ký Hội Từ thiện Nguyễn Xuân Phùng, hai người rất vui mừng, bày tỏ lòng biết ơn về sự giúp đỡ rất kịp thời này và bàn việc đi trao quà của bạn đọc. Nhà thầy Hồ Roàng cách Đông Hà 60 cây số, gần nửa là đường rừng phải vượt qua khe suối, nhưng mọi người đều quyết tâm lên đường vào ngày mai, phương tiện là xe U-oát của báo Quảng Trị.
Buổi sáng khởi hành (ngày 20/ 9/1992), khi cả đoàn đã có mặt trên xe, Tổng Thư ký Hội Từ thiện Quảng Trị Nguyễn Xuân Phùng nói: “Ta đi làm việc thiện, thế nào trời cũng thương”, tưởng nói vui, ai dè trời thương thật, bất chợt trời ngưng mưa. Đường rừng sau mưa bùn đất lầy lội. Tới con suối đầu tiên xe chết máy giữa suối như hôm tôi đi xe máy. Tất cả lặng đi, chỉ còn tiếng nước chảy xiết dưới gầm xe. Hồng Diệp lái xe kêu lên: “Không khéo nước vào ống bô”, rồi nhảy xuống. Lát sau chiếc xe gầm gừ nổ máy.
Qua được con suối nhưng khi vượt lên con dốc đường trơn, gập ghềnh bánh xe cứ trượt qua về. Một lần nữa Diệp xuống xe lội bùn tìm địa thế. Vì đã đi một lần rồi nên tôi động viên: “Chỉ một con suối nữa là đến”. Tới con suối này Diệp dừng xe, qua trước dò lòng suối dài hơn chục mét, nước ngập quá nửa ống quần. Chị Thu Phương thấy thế bày tỏ sự xúc động: “Vậy là cả anh - người lái xe cũng không phụ lòng tin bạn đọc, cũng hết mình vì người thầy giáo tàn tật, đói nghèo”.
Cuối cùng khi xe vượt qua hai con suối, đi thêm một quãng đường nữa, ngôi nhà sàn lợp lá của Hồ Roàng hiện ra ở một khoảng trống ven đồi. Nhìn qua khung cửa nhỏ, chúng tôi thấy hình như Hồ Roàng đang ngồi tuốt mây ở trên sàn nhà. Nghe tiếng ô tô, anh vội vơ mây, dao dúi vào một góc, ngó ra cửa, biết chắc là có khách. Tổng Thư ký Hội Từ thiện Nguyễn Xuân Phùng cất lời chào rồi hỏi:
- Thầy nghe giọng tôi đã nhận ra ai chưa?
- Nhận ra chớ. Cảm ơn anh em đến thăm gia đình tôi. Lên nhà đi - tay anh quờ quạng như để nói rằng phía trước trên sàn có một khoảng trống mời khách ngồi, rồi bày bình nước, cái khay nhựa đựng hai ca sắt, một bát sắt.
- Thầy làm nhà bữa mô? - Tôi hỏi.
- Hơn tháng rồi, bữa chú và thầy Phùng lên cho tiền, tôi tiết kiệm không tiêu gì, vào rừng lấy đủ vật liệu, nhờ mấy đồng nghiệp, mấy em học sinh và ông anh rễ, đứa cháu làm giúp cho ngôi nhà này. Đúng một tháng là xong, chống bão lụt mà!
Cách đây hai tháng, tôi và Tổng Thư ký Hội Từ thiện Nguyễn Xuân Phùng lên thăm, thấy cảnh ngộ của Hồ Roàng mà rớt nước mắt. Hai anh em hôm đó lục túi chỉ còn 18 nghìn đồng biếu thầy Hồ Roàng cả. Mới đó, thầy đã có nhà mới. Tiếng là nhà nhưng kỳ thực vẫn chỉ khá hơn túp lều, mặt sàn bằng nứa rộng hơn chiếc chiếu, gần nửa là một vuông bếp tro, hai chiếc nồi đang đặt trên bếp, một là nồi mít non kho tép vụn, một nồi cơm. Hồ Roàng nói ngay: “Đầu vụ thu hoạch, có nhà cho một lon lúa, có nhà cho 5-7 lon nên có ăn...”.
Người thầy giáo mù tội nghiệp ngồi đó, vợ anh đau yếu nhưng vẫn lên rẫy chưa về. Vây quanh anh là mấy đứa trẻ nhem nhuốc, có đứa ở truồng trân trân nhìn khách. Nhà cửa trống huơ trống hoắc, ngoài hai cái nồi, mấy cái xô chẳng còn gì.
Anh Đăng Vũ và chị Thu Phương chưa nói ngay mục đích của chuyến thăm và số tiền bạn đọc hảo tâm gửi tặng cho anh. Hồ Roàng vẫn ngậm ngùi tâm sự chuyện đời: “Những lúc nghe đài, tôi thấy quá khứ mình hiện lên như một cuộn phim. Không có tình cảm đùm bọc của đồng nghiệp, học sinh, bạn bè... sống chi nổi, chắc thắt cổ mà chết”.
- Nghe nói bữa trước thầy có xuống huyện ? - Tôi hỏi.
- Ừ, vừa rồi tui xuống đó, vô chỗ Phòng Lao động - Thương binh và xã hội xin làm chế độ chính sách thương binh. Có người tưởng tui đi xin, đuổi ra. Tui nói xem lại mặt tui sao mà tưởng tui ăn mày!
Chị Thu Phương xúc động nói với tôi: “Trong tâm tưởng, thầy Hồ Roàng vẫn ý thức trọn vẹn về nhân cách”.
Mặt trời đứng bóng, chị Dụa lên rẫy vẫn chưa về nhưng Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hồ Xan xuất hiện, trên tay cầm một chai rượu trắng. Anh nói nghe có đoàn cán bộ ở trên về thăm nên vội sang ngay. Lúc này, khi có sự hiện diện của chính quyền địa phương, chị Thu Phương mới thưa với anh Hồ Roàng chuyện báo Đại đoàn kết đăng bài của tôi viết về anh, bạn đọc cả nước xúc động trước hoàn cảnh, chỉ trong vòng 14 ngày đã hỗ trợ gia đình anh 6.720.000 đồng. Nay đại diện Báo Đại đoàn kết xin trao tận tay anh đầy đủ số tiền đó.
Chị Thu Phương đưa cho thầy tờ báo. Đôi bàn tay Hồ Roàng run lên khi đón nhận tờ báo, sờ soạng, lần giở... dù anh không còn thấy gì nữa, đã 17 năm. Chúng tôi nhìn quanh thấy dân bản đã lặng lẽ tới quanh nhà từ lúc nào. Chị Lê Thị Mỵ, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận xã nghe có ô tô lên bản chạy bộ theo, tìm đến chia vui. Chị Phan Thị Quyên, Chủ tịch Hội phụ nữ xã luôn miệng nói lời cảm ơn.
Khi thầy Hồ Roàng ôm trọn hai tay gói tiền lớn để chúng tôi chụp ảnh để thông tin trở lại cho bạn đọc, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hồ Xan mở rượu rót ra ca, mời mỗi người một ngụm. Hồ Xan cứ phân trần đoàn đến bất ngờ, không có gì đón tiếp, chỉ có chén rượu suông, uống chia vui. Bao bọc quanh chúng tôi, quanh thầy Hồ Roàng lúc này là ánh mắt, cử chỉ mừng vui, ai cũng mừng cho nhà Hồ Roàng. Sau khi nhận tiền, Hồ Roàng giữ lại 720 nghìn đồng, còn 6 triệu đồng anh nhờ huyện gửi giúp vào tiết kiệm.
Trước khi chia tay, Hồ Roàng nói với chị Thu Phương: “Phải vài ngày nữa cô ạ. Vài bữa nữa tôi mới hết bàng hoàng về việc xảy ra. Thực ra đêm qua cũng đoán là hôm nay có người đem tiền cho. Đêm qua tôi nằm mơ... mơ thấy bắt được hàng rổ cá, con nào cũng to bằng bàn tay. Lần trước nằm mơ bắt được cá, các anh lên cho tiền. Nhưng lần này nhiều quá, xin cảm ơn Báo Đại đoàn kết, cảm ơn bạn đọc tử tế của báo đã nghĩ tới con người khổ đau nơi xa xôi heo hút này. Tôi cảm ơn mãi mãi...”.
Hồ Roàng khẩn khoản nói và hiểu chắc rằng các anh chị ở Báo Đại đoàn kết sẽ chuyển lời của anh một cách trọn vẹn đến bạn đọc.
Trở về Hà Nội, chị Thu Phương viết: “...Có thể nói, chưa có chuyến đi xa nào chúng tôi nhận được nhiều lời cảm ơn, nhiều ánh mắt thiện cảm, trân trọng như lần này về Quảng Trị. Đồng chí Nguyễn Bường - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị; đồng chí Văn Viết Hóa, Phó chủ tịch UBND tỉnh; đồng chí Hoàng Văn Phong, Chánh Văn phòng UBND tỉnh trong buổi gặp gỡ đã nhờ chúng tôi chuyển lời cảm ơn đến Tòa soạn, cảm ơn tất cả bạn đọc đã hết lòng giúp Quảng Trị trong khốn khó, đặc biệt là lần này giúp đỡ anh Hồ Roàng - một người dân Quảng Trị.
Giám đốc Sở Giáo dục Trương Sỹ Tiến đang dở buổi họp cũng xin ngừng, thay mặt hơn 7.000 giáo viên cả tỉnh bày tỏ niềm xúc động trước tấm lòng bà con cả nước đối với một thầy giáo Quảng Trị. Tổng biên tập Báo Quảng Trị, Ban giám đốc nhà khách UBND tỉnh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Hội Từ thiện tỉnh cũng dành sự đón tiếp ân cần và tạo điều kiện để đoàn “đi đến nơi, về đến chốn”. Rồi đây, chắc chắn những vòng tay nhân ái sẽ được nới rộng thêm bởi biết bao người còn gặp cảnh cơ hàn, thiếu thốn, bởi không ở đâu thiếu những tấm lòng vàng. - Hà Nội, tháng 9/1992” (Báo Đại đoàn kết, số cuối tháng 9/1992).
Chuyện bạn đọc giúp đỡ thầy Hồ Roàng chưa dừng lại ở đó. Sau khi báo Đại đoàn kết chuyển tiền cho thầy Hồ Roàng đợt một, bạn đọc vẫn tiếp tục chia sẻ với hoàn cảnh của thầy giáo Hồ Roàng. Nhà báo Đăng Vũ cho biết: Tăng ni chùa Bát Mẫu, Ngọc Hà, Hà Nội tiếp tục giúp 40 ngàn đồng gọi là tấm lòng thơm thảo. Có nhiều bạn đọc đã gửi thư động viên thầy giáo Hồ Roàng với tình cảm ân tình. Đại tá Nguyễn Văn Thủy, Trưởng Công an thành phố Nam Định trong bức thư gửi cho Tòa soạn báo Đại đoàn kết đã viết: “Tôi rất cảm động khi đọc bài viết kêu gọi quyên góp giúp thầy giáo Hồ Roàng. Tôi đã sống ở Quảng Trị gần 12 năm trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Tôi cũng đã có nhiều dịp tiếp xúc với đồng bào Vân Kiều và được đồng bào Vân Kiều nuôi nấng trong những ngày gian khổ và ác liệt của cuộc kháng chiến. Tôi vô cùng quý mến đồng bào dân tộc Vân Kiều, một dân tộc đã lấy họ của Bác Hồ làm họ của dân tộc mình. Tôi xin trích 50% lương tháng 9 năm 1992 là 100 ngàn đồng gửi đến giúp thầy giáo Hồ Roàng”.
Sau đó ít lâu, Giáo sư tiến sĩ Nguyễn Xuân Thu, một Việt kiều ở Australia nhờ bạn bè giúp đỡ cho thầy Hồ Roàng thêm 7 triệu đồng nữa. Chính nhờ sự giúp đỡ về vật chất và tinh thần đó của nhiều bạn đọc, gia đình thầy Hồ Roàng đã qua cơn khốn khó để trở lại với cuộc sống bình thường.
Điều may mắn hơn là sau đó hoàn cảnh của thầy Hồ Roàng thông qua thông tin báo chí đã tác động mạnh đến những nhà làm công tác chính sách. Ngành Lao động, Thương binh và Xã hội đã xem xét, công nhận và trao Thẻ Thương binh cho Hồ Roàng - Người thầy giáo thương binh. Câu chuyện này sau đó được nhà văn Nguyễn Quang Hà viết thành bút ký “Góc núi mù sương” đăng trên báo Văn nghệ và chuyển thành kịch bản phim cùng tên do VTV thực hiện được công chiếu rộng rãi gây sự xúc động lớn trong lòng bạn đọc và khán thính giả cả nước.
Công việc bận rộn, những ngày tháng sau đó tôi không có dịp trở lại bản Khe Trù để thăm gia đình thầy giáo Hồ Roàng, nhưng đã thấy yên tâm. Được biết từ dạo ấy gia đình thầy nhờ số tiền gửi tiết kiệm nên cuộc sống cũng đã đỡ hơn nhiều. Chị Hồ Thị Dụa vợ thầy có tiền để chữa bệnh hen suyển và các cháu được đi học ở trường trong sự đùm bọc của thầy cô và bà con trong bản.
Nhớ có một lần Hồ Roàng nhắn cho Tổng thư ký Hội Từ thiện Nguyễn Xuân Phùng nếu có người lên Vĩnh Hà, anh sẽ nhờ gửi về biếu tôi con gà và chai mật ong gọi là “để chia vui” với gia đình thầy. Nghe vậy tôi nhờ anh bạn chuyển lời từ chối, bởi tôi chỉ là người làm chiếc cầu nối thông tin gia cảnh của thầy với bạn đọc gần xa. Nếu có thể nói một điều gì đó về chuyện đã qua, tôi xin nói rằng: Khi nỗi khổ đau gõ cửa những tấm lòng, mới hay rằng cuộc đời này nhân hậu biết bao nhiêu!
