Một góc thắng cảnh Tây Hồ - Ảnh: M.T

Cách đây chưa lâu, nhân một khóa học ngắn hạn ở Trung Quốc, tôi có dịp được đặt chân đến vùng đất sông nước Giang Nam, nơi mà trước đây chỉ có thể cảm nhận qua phim ảnh Trung Hoa.

Người mà tôi tiếp xúc đầu tiên ở thành phố Hàng Châu là Tiến sĩ Hàn Phương. Buổi đầu gặp gỡ, chị nói rằng người Trung Quốc có câu “Trên trời có thiên đàng, hạ giới có Tô Hàng” để nói về vẻ đẹp của Tô Châu, Hàng Châu. Tôi hiểu chị rất tự hào về mảnh đất quê hương xinh đẹp của mình.

Hàng Châu là thành phố tỉnh lỵ của tỉnh Triết Giang, nằm ở phía Nam châu thổ sông Trường Giang, bờ biển phía Đông Nam Trung Quốc. Dòng sông lớn nhất chảy qua tỉnh này là sông Tiền Đường, “dòng sông định mệnh” được nhắc đến trong Truyện Kiều của Nguyễn Du. Triết Giang là nơi cội nguồn văn hóa Ngô - Việt, là một trong những cái nôi của văn minh cổ đại Trung Hoa. Vùng đất này có văn hóa Hà Mẫu Độ cách đây 7.000 năm, văn hóa Mã Gia Bân cách đây 6.000 năm và văn hóa Lương Chữ cách đây 5.000 năm, là vùng sông nước Giang Nam điển hình, được gọi là “quê hương đông cá nhiều gạo”, “thủ phủ về tơ lụa”.

Trong cuộc cách mạng công nghiệp khoa học công nghệ và công cuộc cơ cấu biến đổi ngành công nghiệp mới, thành phố Hàng Châu nói riêng, tỉnh Triết Giang nói chung coi nền kinh tế số là “công trình hàng đầu”; ra sức thúc đẩy “công nghiệp hóa về số” và “số hóa ngành công nghiệp”. Đến nay, Triết Giang có 113 trung tâm công nghệ doanh nghiệp, 3.178 doanh nghiệp công nghệ cao, 10.539 doanh nghiệp vừa và nhỏ; được bình chọn là khu thí điểm phát triển nền kinh tế số của quốc gia. Trong thời gian lưu lại ở đây, chúng tôi được đến thăm đại bản doanh của tập đoàn Alibaba, đặc biệt là tiếp cận công nghệ đám mây Ali-Yun 2.0 được xem là “bộ não” của thành phố.

Nhưng nói đến thành phố Tô Châu và Hàng Châu là nói đến chốn tiên cảnh nơi trần thế. Các ngã đường thành phố phủ một màu xanh, không khí trong lành, mát mẻ. Nằm trong chương trình khảo sát của khóa học, chúng tôi đi thăm mô hình thành phố thông minh; thị trấn du lịch mơ ước; các công trình văn hóa nằm bên sông Tiền Đường. Ấn tượng nhất là thăm thắng cảnh Tây Hồ lúc chiều muộn. Đến đây, đập vào mắt mọi người là cảnh du khách nườm nượp đổ về thăm thú, vãn cảnh Tây Hồ, nơi được ví là viên ngọc quý của miền đất Giang Nam. Khách đến đây, ai cũng muốn có một bức ảnh buổi hoàng hôn với những cây liễu rủ ven hồ.

Và đêm về mọi người dành thời gian để tìm đến phố Thanh Hà. Phố đi bộ tấp nập dòng người mua sắm. Cửa hàng cửa hiệu trên phố hiện đại nhưng vẫn mang nét cổ xưa, từ quán rượu, gian bán hàng lưu niệm, thời trang; nhiều góc phố có bàn viết thư pháp; người chạm khắc gỗ, khắc bạc; thổi thủy tinh; các nghệ sĩ hát trên đường phố. Điểm dừng chân cuối cùng ở Hàng Châu là phố bán hàng tơ lụa. Chúng tôi ghé mua một người một lốc khăn lụa để làm quà cho người thân ở nhà với đủ màu sắc, hoa văn trông rất đẹp mắt, giá cả lại phải chăng.

Có lẽ ấn tượng nhất là khi chúng tôi được khảo sát thực tế văn hóa Thủy Hương Giang Nam (vùng sông nước); tham quan khu phố lịch sử Nguyệt Hà.  Đặc biệt đến thăm Ô Trấn, là thị trấn cổ được hình thành từ thời giao tranh hai nước Ngô - Việt, được bảo tồn hơn ngàn năm đặc sắc văn hóa Thủy Hương Giang Nam. Nơi đây từng diễn ra Đại hội Internet thế giới vĩnh cửu năm 2014 với sự tham gia của hơn 100 nước trên thế giới. Ô Trấn có lịch sử hơn 1.300 năm, nằm bên kênh Kinh trong vùng châu thổ sông Dương Tử của tỉnh Triết Giang, nhà cửa mang nét đẹp cổ điển, tinh tế trong từng đường nét với cảnh sắc thiên nhiên hài hòa. Thị trấn được quản lý chặt chẽ, đường phố lát đá xanh, hầu như không thấy rác. Phố nằm hai bên sông đào có những cây cầu nhỏ bắc qua.

Vào Ô Trấn, có cảm giác gần gũi như đi dạo phố cổ Hội An ở Việt Nam, nhưng Ô Trấn có quy mô lớn hơn. Nhịp sống nơi đây tưởng êm đềm, chậm rãi, nhưng đi sâu vào bên trong vẫn rất sôi động, có các quán cà phê, quán bar đẹp, dẫn dụ mọi người đến đây, vừa nhâm nhi cốc cà phê hay tách trà nóng vừa nhìn bờ sông qua cửa sổ, thấy làn nước như chạm vào mép nhà. Thì ra thị trấn cấm bày biện hàng hóa bên ngoài để đảm bảo giao thông, mỹ quan đô thị, tất cả các dịch vụ đều nằm gọn trong nhà.

Đã 1.300 năm trôi qua nhưng Ô Trấn vẫn duy trì cách phân chia các phường như thuở xưa, gồm những làng nghề truyền thống, làng ẩm thực, làng bán đồ uống và chợ ven sông. Khách du lịch đến đây ngoài thăm các xưởng nghề truyền thống, các ngôi đền cổ, bảo tàng văn hóa thể nào cũng tìm cách thưởng thức một trong những món ăn nổi tiếng của Ô Trấn, như bánh xèo, cá chép xào chua ngọt, cá sốt xì dầu, thịt kho Tô Đông Pha, vịt nấu niêu hoặc vịt quay...

Một lần đến vùng đất Giang Nam, được đi thăm Ô Trấn là một trải nghiệm hiếm có, vì cổ trấn này được xếp hàng đầu trong số 6 cổ trấn đẹp nhất phía Nam sông Dương Tử. Vẻ đẹp trầm sâu độc đáo, các món ăn thanh nhã vùng Giang Nam, hình ảnh những cây cầu cổ, những ngôi nhà mái xám tường trắng nhỏ xinh như trong tranh thủy mặc in dấu trong tâm trí của du khách. Nhiều người nói Ô Trấn vừa gọi mời, vừa níu giữ hồn người đi vì những vẻ đẹp sâu lắng, hài hòa ít nơi nào có được…

Còn nhớ hôm đến thành phố Gia Hưng, đoàn chúng tôi được thông báo ngày 6 tháng 12, lãnh đạo thành phố sẽ mở tiệc chiêu đãi đoàn công tác Việt Nam, nhưng hôm sau lại nhận thông báo thay đổi, sẽ đẩy lên sớm một ngày, tức ngày 5 tháng 12. Khi đoàn chúng tôi đến tòa thị chính, Quỳnh Anh ở Bộ Ngoại giao Việt Nam báo với tôi rằng phía lãnh đạo thành phố muốn xác nhận sự tham gia bữa tiệc của tôi và vị trí chỗ ngồi ở bàn tiệc.

Vào tiệc, bất ngờ là sau khi lãnh đạo thành phố Gia Hưng và lãnh đạo đoàn công tác Việt Nam phát biểu chào mừng, đèn điện trong phòng bỗng vụt tắt. Giai điệu bài hát chúc mừng sinh nhật vang lên. Phía lễ tân đẩy chiếc bàn có bánh sinh nhật và quà tặng đến bên tôi. Tôi thổi nến trong tràn ngập tiếng vỗ tay và lúc này điện trong phòng bật sáng.

Thông qua chuyển ngữ của Quỳnh Anh, tôi bày tỏ lời cảm ơn lãnh đạo thành phố Gia Hưng, cảm ơn các anh chị em trong đoàn công tác Việt Nam về vinh dự được đón sinh nhật tại một thành phố xinh đẹp, mến khách. Phó Thị trưởng Gia Hưng - ngài Vương Đạo đã nâng cốc chúc mừng sự kiện quan trọng này gắn với sinh nhật của tôi - một thành viên trong đoàn.

Tôi cảm ơn và nói với ngài phó thị trưởng Gia Hưng rằng sẽ nhớ mãi kỷ niệm này cùng với những cảm nhận về chiều sâu vùng sông nước Giang Nam xinh đẹp, về nền văn hóa Trung Hoa và có dịp tôi sẽ trở lại thành phố này.