Ngày tháng trôi nhanh …
_ Dạo này con lớn quá! Mẹ cứ loay hoay với bao việc, nhìn lại thấy con cao bằng mẹ lúc nào không biết. Thế mà con gái mẹ đã hơn mười bảy tuổi rồi, em Phúc cũng vào trung học. Điều may mắn nhất của mẹ là chị em con sức khoẻ tốt, hai đứa từ lúc ra đời cho đến bây giờ đều rất ít khi đau ốm.
Hai mẹ con ngồi đối diện nhau trong một quán ăn sạch sẽ, tương đối yên tĩnh nơi một con đường nhỏ dưới phố.
Thục Đoan nhìn lên, đôi mắt bồ câu đen và sáng, hiền lành thông minh, cô chớp nhẹ rèm mi, mỉm cười dịu dàng, đưa cổ tay cho mẹ xem :
_ Con tuổi mười bảy bẻ gãy sừng trâu mà mẹ, xương con to và cứng lắm, mẹ xem, con ăn gì cũng thấy ngon. Hôm nọ tụi con đi xi nê rồi ghé tiệm phở, Luân thách con một tô đặc biệt, con ăn sạch bách, không kém gì Luân đâu. Lại còn chè bắp sau đó nữa chứ!
Mẹ gật đầu, sung sướng :
_ Mẹ mừng nhất là con khỏe, con gái mà mình hạc xương mai, chân yếu tay mềm, sau này không có sức để lo cho gia đình, nuôi con cực lắm.
Đoan hơi ngại ngùng mỗi khi nghe mẹ nói chuyện chồng con dù cô đã có người yêu. Cô có người yêu ngay từ lúc cô chưa biết yêu, rất sớm, chỉ tròn sáu tuổi và người bạn trai nhỏ là Luân, được hơn bảy tuổi. Cô vội nói trớ đi :
_ Bạn bè con đứa nào cũng nói con không giống mẹ.
Ánh mắt người mẹ tự tin và nụ cười đã nở thường xuyên trên môi, gương mặt lấy lại dần nét kiều diễm. Đoan tự biết mình không đẹp bằng mẹ nhưng điều này không phải là mối bận tâm cho cô.
_ Con giống mẹ cuộc đời sẽ chỉ khổ thôi, mẹ chỉ mong mỏi con được nhiều may mắn hạnh phúc hơn mẹ.
_ Con sẽ không khổ đâu mẹ! Con đã quyết định thế!
Đoan lại cười tươi, nhưng trong lòng, cô gái không hồn nhiên đến thế ... Người thanh niên phục vụ tiến đến bàn, lễ phép chờ đợi. Mẹ hỏi Đoan :
_ Quán này thì mình biết là heo quay xá xíu rất ngon, ăn với cơm, hoặc mì hoành thánh. Con thích gì?
_ Con luôn thích mì hơn, mẹ ạ!
_ Cho hai mì hoành thánh và bình trà nóng nghe cháu!
Buổi chiều mùa hạ mát mẻ dễ chịu, mưa không còn tầm tã như tuần lễ trước, sau khi đưa Phúc đến nhà bạn dự sinh nhật, mẹ và Đoan ra phố ăn chiều ... Những năm tháng khó khăn qua đi, xa rồi đời sống u mê, thoát rồi đêm dài dằng dặc; ta có thể bắt đầu có những dự tính cho tương lai, khi những giấc mơ êm ái tròn đầy dần như bong bóng hồng bay lên trời xanh. Cuộc đời không còn màu xám.
Gia đình Đoan bây giờ tạm ổn về mọi mặt, mẹ đã thoát khỏi trạng thái bất an, lo âu, phiền muộn. Hai năm sau này, vợ chồng một người bạn cũ đã thành lập một trường Trung học nhỏ và mời mẹ cộng tác với việc làm là dạy tiếng Anh, với thu nhập ổn định. Mẹ con Đoan cũng nhận được một phần gia sản bên ngoại chia cho nên có thêm vốn để vào ngân hàng và từ đó, thêm được lãi hàng năm; sau đó, nhờ học sinh có nhu cầu, mẹ đã trích một khoản để góp vốn đầu tư thêm một lớp tiếng Anh trình độ cao hơn Mọi người đều hài lòng với tình hình thuận tiện này.
Quá quen với việc một mình lo kinh tế, mẹ thầm sung sướng hãnh diện cho cuộc sống sáng sủa, vẫn giữ được căn nhà lại có thêm một món dành dụm nên hôm nay, hoàn cảnh của ba mẹ con ổn định tinh thần lẫn vật chất.
Mỗi tháng, mẹ cho chị em Đoan đi ăn tiệm. Có dịp, Đoan theo mẹ ra khu trung tâm Hòa Bình, nơi có những cửa tiệm sang, những người lớn ăn mặc, phong cách lịch lãm, các cô bán hàng với những áo đầm kiểu mới nhất của thời trang Paris. Mẹ hay dắt Đoan đến cửa hàng ông Chà Và nói tiếng Việt lơ lớ, luôn tươi cười, tử tế bớt giá cho hai mẹ con mua vải may áo, rồi mẹ chọn một cây son hay hộp phấn của hiệu Lancôme hay Max Factor cho riêng mình, mua Eau de Cologne thơm mùi chanh để cả nhà dùng. Đoan thấy mẹ vẫn còn giữ gìn chai nước hoa có tên Femme de Rochas ngày nào còn đó, để trên bàn trang điểm, không dám dùng thường xuyên. Dư vị của một thời ngút ngàn hồng thắm, của một trùng dương hạnh phúc xanh ngời có thể còn thoảng hương cho những năm tháng còn lại của hiện hữu người đàn bà giữa thực tại và mộng tưởng.
Đoan đã ghi nhận rằng quyển album đầy hình ảnh đẹp của gia đình đã từ bao giờ chôn kín dưới đáy tủ, gần đây, được mẹ mở ra, tẩn mẩn xem đi xem lại từng tấm ảnh cũ, giấu tiếng thở dài trong niềm tiếc nhớ khôn nguôi. Nhưng với tất cả những điều này, cũng như ngoài xã hội, mẹ luôn giữ một vẻ điềm tĩnh ôn hoà đến gần như thản nhiên, tự chủ và tự tin. Có lúc Đoan có cảm giác mẹ cũng muốn giữ khoảng cách với chị em mình nên không dám thắc mắc, hỏi han, và Đoan chỉ kể cho mẹ nghe những điều tích cực về mình để tránh cho mẹ ưu tư.
Người ngoài có thể tưởng sự bình tâm đó là một điều tự nhiên, chỉ riêng người đàn bà biết đó là thành quả của chuỗi tháng năm dằng dặc đã trải qua trong luyện ngục, sau những điên đảo tơi bời, như đoá hoa mong manh oằn mình trong mùa bão để được tồn tại và góp thêm hương vị cho ngày xuân. Để bây giờ, ngọn lửa yêu đã tàn quá sớm còn muốn được thắp lại từ niềm khát sống âm thầm.
Đoan tươi cười nhìn mẹ, rõ là mẹ có thay đổi theo chiều hướng lạc quan, gương mặt đầy đặn với làn da hồng mịn hơn trước rất nhiều, cách trang điểm luôn kín đáo, vóc dáng cũng không còn tiều tụy, đôi mắt buồn to đẹp, ướt và sâu bây giờ long lanh sáng, mở rộng, tinh anh, không còn cái nhìn vô hồn thờ thẫn vào hư không thường xuyên như trước đây. Dưới ánh đèn, ngắm mẹ trong chiếc áo dài thanh lịch màu tím xanh điểm hoa vàng, làn son màu đào chín, mái tóc hơi bồng lên, gợn sóng xõa ôm bờ vai, Đoan thấy mẹ vẫn như ngày nào trong ảnh, như ngày nào Đoan còn bé và chơi đùa với bố trong lúc mẹ sửa soạn kỹ lưỡng để cả nhà cùng đi chơi. Trí nhớ của Đoan về những ngày sung sướng thật đậm nét, rõ ràng. Đoan nghĩ hiện tại này, trái tim của mẹ đang sống lại. Có thể nào hạnh phúc sẽ nẩy mầm để mẹ được nhấp lại vị mật tình yêu, xóa tan đi bao tháng ngày cay cực? Và Đoan biết có vài ông thầy giáo đang theo đuổi mẹ ...
Người phục vụ nhanh chóng bưng ra hai tô mì bốc khói và bình trà nóng, Đoan càng tươi nét mặt, sáng mắt, hít hà :
_ Thơm quá! Mì ở đây lúc nào cũng hấp dẫn hở mẹ?
_ Ừ con ăn đi cho nóng!
Mẹ cười, hiền dịu nói, lau thìa đũa vào tấm giấy sạch rồi trao cho con. Đoan cầm đũa khuấy nhẹ tô mì, thích thú nhìn những miếng hành lá xắt nhỏ màu xanh nổi trên mặt nước dùng thật trong, loáng những miếng tóp mỡ, lá xà lách xanh tươi, cái bánh tôm chiên dòn rụm, những viên hoành thánh tôm và vài miếng thịt xá xíu xắt mỏng, những sợi mì vàng dai và mềm. Hai mẹ con thưởng thức ngon lành trong không khí yên tĩnh vì giờ này khách chưa đông. Mẹ bỏ thêm miếng ớt vào tô, chợt hỏi :
_ Luân ít sang chơi dạo này, hai đứa không thân nhau như trước à?
Đoan hơi khựng lại, ngẩng nhìn mẹ thật nhanh rồi lấy vẻ bình thường.
_ Chúng con vẫn thế mẹ ạ! Nhưng Luân bận học nhiều cũng có thể vì một chuyện riêng của con khiến Luân suy nghĩ nhưng tình cảm chúng con không đổi khác đâu!
Mẹ nhíu mày, hơi lo lắng :
_ Chuyện riêng gì của con sao không cho mẹ biết để mẹ có ý kiến?
Đoan vội trấn an :
_ Chỉ là dự định thôi mẹ, con còn học xong Trung học đã.
_ Con nghĩ đến việc chọn nghề phải không?
_ Vâng ạ, nhưng … ngoài sư phạm và y tá, con chẳng thích mà cũng chẳng có khả năng học gì khác. Con thích dạy Mẫu giáo hơn hết, hoặc chăm sóc người bệnh.
_ Con giỏi toán, sinh ngữ khá, nên vào Sư Phạm là tốt nhất, tuy lương chỉ đủ sống nhưng vững chắc, có nhiều ngày nghỉ, nếu được thì dạy thêm cũng tốt.
_ Con cũng nghĩ thế nhưng sang năm mới quyết định cũng được thôi mẹ.
_ Còn Luân thì sao?
Đoan mỉm cười, nghe tim ấm áp và thầm hãnh diện khi nói đến người bạn trai yêu dấu.
_ Luân sẽ ghi tên học ban văn chương Hán Việt ở Văn Khoa ạ.
_ Tốt đấy! Một ngôn ngữ Á đông và văn chương Hán hay Nhật vẫn có giá trị. Mẹ tiếc đã không học thêm được một trong hai thứ ngôn ngữ này.
_ Con cũng khuyến khích Luân vì Hán Văn phong phú mà ít người học, Luân mê đọc Kim Dung lắm, mơ ước trong tương lai ngoài việc dạy học sẽ dịch được truyện Tàu.
Mẹ nhìn Đoan với ánh mắt dò xét :
_ Ngoài ra con có vấn đề gì khác mà lúc nào cũng như lo lắng đăm chiêu thế?
Đoan rất đói nên ăn nhanh chóng hết tô mì, rồi nhìn mẹ rất lâu sau đó, nói ngập ngừng :
_ Con sắp thưa với mẹ việc này quan trọng nhưng con sợ mẹ giận …
Mẹ hơi nhíu mày rồi mỉm nụ cười thông cảm.
_ Hai đứa còn nhỏ, có thời gian mà, hai bên gia đình sẽ sắp xếp lúc tụi con học xong. Từ việc cưới xin cho đến chỗ ở đều sẽ phải nghiên cứu kỹ lưỡng nhưng thời gian đầu, tụi con ở bên này hay bên kia rồi sẽ xem.
Đoan đỏ mặt, lắc đầu:
_ Không phải thế mẹ à, chuyện của riêng con thôi, có liên hệ đến Luân nhưng trước tiên là liên hệ đến mẹ và em Phúc.
_ Con cứ nói đi, mẹ sẽ có ý kiến.
Đoan rót trà nóng ra hai tách nhỏ, đặt trước mẹ một tách rồi thong thả uống một ngụm, bình tĩnh nhìn thẳng vào mắt mẹ, nhỏ nhẹ nhưng rõ ràng :
_ Thưa mẹ, sau khi con xong trung học, con xin mẹ cho con được làm thỉnh sinh ngoại trú ở Tu viện để tìm hiểu thêm về Ơn Gọi, được không ạ?
_ …
Mẹ tưởng nghe lầm, quá ngạc nhiên để thốt nên lời, Đoan như chờ đợi thái độ đó của mẹ. Im lặng trùm xuống một lúc lâu, mẹ lấy lại bình tĩnh nhìn vào mắt Đoan :
_ Và đấy là chuyện mà con đã nói với Luân?
_ Vâng!
Cảm nhận nỗi giao động trong lòng mẹ, Đoan gật, vẻ áy náy.
_ À, mẹ hiểu. Vì thế nên Luân mới buồn dạo sau này. Tội nghiệp! Luân rất thương con.
Đoan cắn môi, ánh mắt như có làn sương phủ, nghe tim se thắt.
_ Vâng, Luân thương con vô cùng và đã cương quyết sẽ cưới con. Con cũng rất thương Luân nhưng chắc là con không thể nghĩ đến hôn nhân, con sẽ không thích hợp với đời sống gia đình, mẹ ạ!
Mẹ nhíu mày, cúi nhìn màu trà trong tách rồi ngẩng lên, băn khoăn :
_ Từ bao giờ con bắt đầu nghĩ đến điều này?
Đoan di nhẹ ngón tay trỏ trên mặt bàn, nói rất nhỏ, cố giữ giọng bình thường :
_ Sau khi bố mất một thời gian, mẹ ạ!
_ …
Bi kịch gia đình ngày đó, đã năm năm qua. Từ lúc đứa trẻ biết suy nghĩ và thường xuyên khóc thầm trong nỗi khổ lụy sâu kín, được che giấu khôn khéo dưới vẻ hồn nhiên như những đứa tuổi của nó.
Người mẹ nhìn vào khoảng không, im lặng trong một vẻ nhẫn nhục chịu đựng, nỗi xót xa dâng đầy lên trong mắt khi quay nhìn con gái, trong một thoáng, nghe lòng se sắt nhớ lại tình trạng u uất của những tháng năm tủi cực đoạ đày. Một lúc lâu sau, nói rất nhỏ :
_ Mẹ nghĩ rằng điều này là một dự định nhưng để thực hiện thì không dễ dàng đâu.
Xoay tròn cốc trà trong tay, Đoan nhìn vào mắt mẹ, giọng ôn tồn :
_ Vâng nhưng chính thời gian tập là thử thách lớn mẹ à, ai không thể vượt qua thì vẫn có thể trở về đời, sống bình thường. Con cũng không dám mơ sẽ được chọn, nhưng phải bắt đầu vào nhà tập từ một đến ba năm lận đó mẹ. Con đã tìm hiểu rồi.
Mẹ im lặng, ánh mắt tư lự, Đoan biết rằng mẹ suy nghĩ nhưng không hẳn phải về chủ đề mình vừa nói mà tất cả những gì liên quan đến quá khứ. Đoan cúi đầu, thấy bứt rứt, ân hận đã làm mẹ phải lo âu nhưng nói sớm vẫn hơn, ngay cả với Luân, thay vì đột ngột, sẽ gây khủng hoảng vì quyết định của mình. Cô gái ngẩng lên, ngập ngừng :
_ Mẹ … nếu như …
_ Đoan, hoàn cảnh gia đình mình là lý do chính dẫn dắt con nghĩ đến khuynh hướng sống này?
Mẹ uống một hớp trà, nhìn vào mắt con, bình tĩnh hỏi. Đoan gật đầu, trả lời ngay như đã sắp xếp tất cả từ lâu :
_ Đúng ạ, đó là điều làm con suy nghĩ về tất cả, nhưng từ những ý tưởng bi quan, con đã dần có niềm tin vào Chúa, rồi biết nhìn lên ánh sáng của người, theo tính lạc quan, về khuynh hướng sống thế nào để con người mình được tốt và giúp đỡ người khác. Con không muốn phải mất thời gian để sống mãi nỗi bất hạnh đời mình, mẹ à. Thời gian của con có thể sẽ được xử dụng tốt nếu con có một lý tưởng để theo đuổi.
_ Mẹ hiểu chứ, nỗi bất hạnh của mỗi người sẽ cho họ nghị lực để tiếp tục sống và là trải nghiệm cho riêng họ. Khi còn trẻ và chưa biết khổ mẹ cũng chưa biết đến điều này.
Đoan cúi đầu nhìn màu trà trong tách. Từ ngày đó, không cảm nhận thấu đáo tâm trạng mẹ sống trong thời gian khốn khổ của gia đình nên Đoan đã chưa hề dám có ý nghĩ đáng lẽ mẹ phải rộng lượng hơn với giờ phút cuối đời của bố mình. Nhưng đồng thời, Đoan không dám nói với mẹ ý nghĩ rằng với con đường sống này, mình có thể tránh được mọi khổ lụy của đời sống tầm thường và từ sự tha thứ cho chính bản thân cũng như tha thứ cho người, ta sẽ nhìn cuộc đời bằng ánh mắt độ lượng để có được niềm thanh thản trong tâm hồn.
Trời tối hẳn bên ngoài, tiệm ăn bắt đầu đông khách. Mẹ gọi người phục vụ để tính tiền và nói :
_ Mình về, vừa đi vừa nói chuyện con ạ. Ở đây không tiện.
Đoan bỏ tay vào túi áo khoác, chớp mắt, vui vẻ đề nghị :
_ Con xin phép mẹ được trả tiền ạ!
_ Con làm gì có nhiều mà đòi trả? Phải để tiêu vặt, mua sách truyện nữa chứ!
Mẹ lắc đầu, Đoan cười, mắt sáng lên :
_ Tiền công cái áo len con đan hôm trước cho bạn, con chưa tiêu gì cả. Hôm tháng trước mẹ cho tiền túi cũng còn nguyên, con đi chơi đâu với Luân, Luân cứ nhất định trả mọi thứ, cứ nói là con trai thì phải có bổn phận đó. Con phải năn nỉ lắm lâu lâu mới được trả một lần. Sách truyện thì Luân đọc xong là đưa con, còn cả đống con chưa có thời giờ đọc hết. Luân đọc rất nhanh, mua rất nhiều sách mẹ ạ.
Mẹ cũng cười, nói dịu dàng :
_ Luân tốt quá! Con thật may mắn có bạn thương yêu như thế. Con cứ giữ lấy tiền bỏ heo đi, để mẹ trả cho, lần sau sẽ là phiên con.
Trên con đường êm ả dắt về nhà, sau khi ghé mua bánh croissant để mang về cho em Phúc ăn sáng ngày mai, hai mẹ con đi sát vào nhau, gió hiu hiu mát lạnh, hôm nay chưa có trăng, trời cao và thoáng, ngập sao lấp lánh; hai mẹ con đi chậm. Đoan lâng lâng sung sướng với cảm giác mẹ thuộc về riêng mình, những giây phút thế này thật quý hiếm với cô, từ ngày nào đã luôn phải nhường mẹ cho em, bây giờ em trai lớn, Đoan có nhiều dịp gần gũi với mẹ và hai mẹ con cùng nói chuyện để tìm hiểu nhau nhiều hơn. Mỗi đứa con có riêng cho mình một người mẹ thì đời quá lý tưởng. Đoan chợt nhớ đến Luân, nghe tim se sắt thương Luân mất cả cha mẹ, còn thiếu thốn hơn mình, vậy mà Luân chấp nhận hoàn cảnh trong can đảm để vui sống. Thật may là chị Niệm không khác gì một người mẹ hiền, anh Tường thật tốt và bao dung nên Luân gần như đầy đủ.
Bên mẹ, dưới ánh đèn đường, vóc dáng thanh lịch đài các, gương mặt kiều diễm lãng mạn … Ôi mẹ mình còn trẻ đẹp biết bao! Thế nào mẹ cũng tìm lại được hạnh phúc. Đoan nghĩ và thấy lòng vui sướng.
_ Nhìn mình chắc người ta tưởng là hai chị em mẹ nhỉ?
Đoan ôm cánh tay mẹ, thủ thỉ. Mẹ cười :
_ Con chỉ tưởng tượng, mẹ cũng hơn bốn mươi rồi chứ ít à?
_ Nhưng tụi bạn con tưởng mẹ chỉ ba mươi thôi.
Đoan cãi. Mẹ vội nói lảng.
_ Mẹ thấy Luân rất dễ mến và thương con nhiều, có trách nhiệm, biết lo cho tương lai; mẹ rất mừng là sau này tụi con nên vợ nên chồng, anh chị của Luân cũng tốt lắm, nhất là Luân đã khổ nhiều nên có lòng và biết cảm thông, hơn nữa, hai đứa chơi với nhau từ bé, biết rõ nhau và hợp nhau.
Đoan im lặng, mẹ có vẻ như không tán thành vấn đề mình đã nói ban nãy, có thể mẹ cho rằng mình chỉ có tư tưởng bốc đồng trong một lúc nào đó của tuổi lớn. Nhưng rồi mẹ sẽ suy nghĩ và thay đổi ý kiến chăng?
(Còn tiếp)
