Họa của Mạc, mùa hạ 2025.
Mùi thơm ngào ngạt lan tỏa trong căn bếp rộng …Trút ổ bánh gâteau hình trái tim ra khay, Tuyền thở ra nhẹ nhõm, mở vòi nước ngâm cái khuôn rồi rửa tay, mỉm cười, quay nhìn quả tim nhỏ màu trắng như tuyết được thực hiện từ đường cát và lòng trắng trứng nướng khô để sẵn bên cạnh. Và tại sao màu trắng? Trái tim cô Thủy Tiên đã một thời tươi máu đỏ tình yêu đam mê! Bao kỷ niệm đã được khâu chặt vào ký ức Tuyền. Bây giờ trở lại với tháng ngày thơ ngây, tim cô lại tinh khiết, nguyên vẹn, như tên cô đóa hoa thanh cao tượng trưng cho hạnh phúc. Tuyền nghĩ. Ôi tim trắng nhỏ mong manh dễ vỡ! Tim ơi tim ơi !
Phần đời xưa cũng đã hóa màu đổi sắc rồi trắng toát như vùng trí nhớ. Trong đáy mắt dại khờ không biểu lộ cảm xúc có lúc như ngờ vực chính mình, thắc mắc điều gì mà không biết đặt câu hỏi ra sao, với ai ; muốn lục lọi kiếm tìm từng hình ảnh vụn vỡ của dĩ vãng mơ hồ, có lẽ trong hồn cô cũng có lúc loáng thoáng điệu nhạc mông lung, dư âm tiếng Hạ Uy Cầm réo rắt, chút tàn hương còn vương vất từ mùa yêu xưa.
Đôi khi cửa hồn bỏ ngỏ, khoảng trời im đón chờ cánh gió lang thang ghé lại gợi thức chút lao xao nhưng rồi những hình ảnh lờ mờ chao chọng quay mòng trong trí não có lúc tối tăm mịt mùng và cô không biết gì về mình nữa. Không gì nữa cả. Chỉ còn chút sinh lực có lúc muốn vẫy vùng trong thể xác mong manh. Nhưng quanh đời là bao lối ngõ chằng chịt mê hồn trận, nếu có con đường thẳng nào thoáng hiện, nó dài hun hút không biết sẽ đưa dắt về đâu … Và không nơi an toàn nào để cất giữ tháng ngày đã qua và kỷ niệm.
Làm sao định hình được gương mặt hạnh phúc đã phôi pha? Những ngón tay mềm dịu của người đàn bà ngày nào ru êm tình mộng cung đàn, giờ đây khô gầy chơ vơ, quờ quạng bấu víu vào phiến đời rêu đá thời gian. Sa mạc thênh thang là miền ký ức.
Trọn vẹn cho tình yêu để rồi tất cả được hủy hoại bằng quên lãng. Chung thân tù ngục, giữa người phụ nữ cô đơn với đời sống là sợi giây liên hệ mỏng manh, những lúc chống tay lên thành cửa sổ, nhìn mưa rơi từng giọt kỷ niệm trôi tan, như như người ngồi trông ngóng nơi sân ga hoang phế, khi chuyến tàu cuối cùng đã đi qua từ bao năm trước; rồi nhìn người đi đường, với ánh mắt dại ngây và nụ cười ngơ ngẩn, mong mỏi một lời thăm hỏi, một đổi trao trò chuyện vu vơ nhưng thường họ vờ không thấy cô, vội vã bước nhanh như lẩn trốn … Thi thoảng, có vài đứa trẻ đứng xa xa với cái nhìn tò mò thắc mắc, rúc rích cười với nhau rồi đẩy xô nhau ù té bỏ chạy.
Thật ra, đời và người tiếp nhận cô với lòng thương xót đứa bé khuyết tật vô tội, không ai quan tâm đến việc mặt trời của riêng cô mọc ở phương Tây và trái đất quay ngược; cảm nhận thời gian theo cách riêng, thường xuyên lẩn thẩn bần thần đếm đi đếm lại ngày tháng để rồi lẫn lộn không hiểu gì về những vòng quay vô tư kỳ lạ đó. Thiên thu trong khoảnh khắc, phút giây bỗng lâu dài. Đôi khi, trong nỗi nhớ không tên nào, với giọt lệ đọng mi, cô hé nở nụ cười ngu ngơ trên đôi môi khô héo.
Tiếng Hạ Uy Cầm từ lâu đã tắt. Âm thanh kỳ diệu đó chìm lịm đáy hồn. Người đàn bà không chết vì ngưng thở mà chết vì đời sống không còn ý nghĩa. Trái tim nhọc nhằn hết máu, úa tàn. Nỗi buồn thiếu vắng người đàn ông lắng dịu, còn lại là cơn điên từ xa lạc mất mát chính mình. Đêm ngày lê thê, khung đời hạn định, thế giới ngoài kia xa lạ ; bên khung cửa này, mùa xuân không còn ghé đến.
Bão biển thốc lên nuốt trọn ốc đảo bơ vơ vào đại dương muôn trùng. Gió im bão lặng. Tâm thể mù lòa. Thần trí là vùng mất sóng.
Riêng với Tuyền, từ nỗi khổ thầm lặng cô đơn, cô Thủy Tiên mang nét đẹp buồn như vầng trăng u uẩn sau màn sương đêm, vừa chấp nhận cam chịu, vừa thách đố định mệnh trong tính thủy chung tuyệt đối với thân phận con người.
Từ khi sống nỗi buồn chuyện tình riêng, càng bị ám ảnh và thương cảm cô như thương thân mình, Tuyền càng cảm thấy gần gũi thân thiết … Không cội rễ, ta trôi lạc vào thế gian này như hạt mưa sa trong khi cô thoát ra khỏi đời sống để được xóa nhòa. Và hai hiện hữu cùng bi thảm như nhau. Một cách khác, người không dĩ vãng không tương lai, có thể sung sướng hơn là đau khổ.
Nghĩ lan man, những ngón tay thon dài của Tuyền nhanh nhẹn không ngừng sắp xếp mọi dụng cụ chuẩn bị cho khâu trang trí bánh. Hai thẩu kem chính đã xong: màu vàng thơm nồng mùi vanille, kem chocolat và những tô nhỏ khác : đỏ thắm để làm hoa hồng, màu xanh cho những chiếc lá, và những viên kẹo bạc tròn nhỏ xinh xinh …
Cho đến nay, chưa từng đếm bao nhiêu bánh đã thực hiện, kể cả Bûche de Noël, gần đây nhất là ổ bánh cưới ba tầng lộng lẫy cho đám cưới của Quỳnh. Quỳnh và Dương, tác phẩm mà Tuyền dốc hết tâm trí sức lực vào đó và kết quả thật mỹ mãn.
Từ năm mười hai tuổi, và đã mười mấy năm qua mau, đó là công việc mà Tuyền yêu thích và mọi người chung quanh đã một lần ăn bánh của Tuyền là không thể quên hương vị. Với câu hỏi làm thế nào mà bánh ngon đặc biệt vậy? Tuyền cười nhẹ, không trả lời, riêng mình biết đã tập trung và trút hồn vào công việc nghệ thuật khi cần sống trọn vẹn một đam mê dù khoảnh khắc để tạm nguôi khuây những ưu tư rối bời.
Bánh chưa nguội … Tuyền làm hoa hồng bằng kem màu đỏ, từ bàn tay thật khéo và nhanh nặn ra những cánh hoa mỏng xếp lớp một cách tinh tế rồi đặt chúng vào tủ đá một lúc cho kem cứng lại trước khi được dùng. Trong khi chờ đợi, lo vài việc vặt khác như rang hạt điều, xẻ bánh làm đôi theo chiều dày để nó nguội nhanh hơn để bắt đầu trét kem.
Cảm thấy nóng bức, trán rịn mồ hôi, Tuyền bới cao mái tóc rối bung rồi mở cánh cửa sổ nhỏ cho không khí ùa vào. Buổi sáng sắp qua trưa, vầng dương lên cao, trời trong xanh hứa hẹn một ngày đẹp dù có mây buổi chiều và có thể, một cơn mưa tìm về nhẹ bay trên đường phố.
Cả nhà đều đi vắng, mỗi người đều bận việc, từ hôm qua ba mẹ nuôi đã đi thăm một người bác đang nằm viện ở xa, hai người anh đi dạy học, Quỳnh thì ngay sau đám cưới đã dọn qua căn nhà xinh xẻo mà Dương đã xây xong trước đó … để cưới Tuyền về.
Lắc đầu cười với ý nghĩ rằng người đàn ông không bao giờ chấp nhận mất mát hoàn toàn, cho gì xảy ra, cuối cùng, họ vẫn phải đạt được, sở hữu những gì rất thực tế. Trái tim đã không hề rung động bởi Dương, Tuyền lùi bước không băn khoăn từ lựa chọn của mình. Dù sao, ta đã trung thực là điều quan trọng và em gái có gia đình hạnh phúc. Một thoáng ý nghĩ từ vô thức, Tuyền cũng cố ý trong lựa chọn này như một cách trả ơn gia đình đã cưu mang mình từ thuở chào đời.
Chuyện của họ như vở kịch Giấc Mộng Đêm Hè của Shakespeare, xoay vòng tình cảm người này với người kia. Quỳnh yêu Dương, Dương yêu Tuyền, Tuyền yêu Vũ nhưng chàng đã có gia đình. Đoạn kết là Dương cưới Quỳnh và Tuyền ở lại sau khi Vũ ra đi, hay đúng hơn, tình cảm cho Tuyền không vượt lên tinh thần trách nhiệm, Vũ quay về với người vợ đã luôn đợi mình.
Rơi vào vùng trống không. Khoảng trắng. Tuyền lắng nghe. Thật lạ, dù có hụt hẫng và buồn, tâm tư có nặng nề hơn lúc đoạn tuyệt với Dương, Tuyền vẫn không thấy mình quằn quại đau khổ, chỉ khắc khoải trong im lặng và chấp nhận tất cả khi đã nghe lời trái tim. Trái tim không thể yêu thương từ trống vắng nên buồn đau là giới hạn … Còn thì … họ giống nhau hết, đàn ông, chỉ muốn tìm kiếm sự an toàn. Họ không đáng cho mình tin tưởng và hối tiếc. Tuyền biết mình cần tình yêu để vết cắt của tâm hồn được xoa dịu, chữa lành nhưng tình yêu chỉ chân thực một khi Tuyền có hòa điệu và hạnh phúc với chính bản thân. Với Vũ, Tuyền đã biết sự chấm dứt sẽ đến trước khi chuyện bắt đầu. Giờ đây, Tuyền chỉ gìn giữ kỷ niệm là nét đẹp của một phần đời.
Thích hợp với cô đơn để làm công việc riêng, thích mon men đến gần những người giống mình, có nghĩa là bất bình thường ít nhiều, để tìm hiểu về họ và nghĩ ngợi về mình. Biết mình kỳ cục trong mắt nhìn của người chung quanh nhưng bất cần, không màng đến ý tưởng lời nói của bất cứ ai, Tuyền đáp trả bằng thái độ lạnh lẽo thản nhiên như phương thức tự vệ. Cá tính vừa mạnh mẽ vừa yếu đuối và mọi điều Tuyền làm, cuộc sống của Tuyền nhìn chung khá quái dị với cảnh nhiều mẹ : có Đức Mẹ Maria, mẹ đỡ đầu, mẹ ruột, thêm mẹ nuôi, và mẹ tinh thần nữa. Mấy ai có được nhiều mẹ như thế? Mỗi người thương ta theo một cách và tim ta cũng biết đáp trả theo từng cách ; đáng lẽ thêm mẹ chồng là đủ bộ để dự trữ càng tốt chứ sao! Dù sự thật là ta vẫn cô đơn trong góc tối chỉ vì cái cảnh nhiều mẹ mà không có bà nào hoàn toàn cho riêng mình thì quả là “ lắm mối tối nằm không ”.
Người mẹ ruột, một tài tử điện ảnh. Từ bức hình mẹ nuôi trao lại, đó là một phụ nữ dung nhan lộng lẫy với cách sống phóng túng trong khung cảnh xa hoa … Tay nâng cốc rượu champagne, tư thế gợi cảm quyến rũ trong bồn tắm sủi đầy bọt xà bông tuyết trắng, mái tóc bới cao sang trọng kiêu kỳ trên vùng cổ thon ngà ngọc và bờ vai trần nõn nà mịn nhung, nụ cười tươi tỉnh mãn nguyện … Không cảm nhận chút gì nơi người mẹ có cuộc sống đầy vẻ hời hợt giả tạo của bà nhưng Tuyền nhìn nhận mình rất giống mẹ. Vâng, hai mẹ con giống nhau như hai giọt nước mắt mà chẳng liên hệ tinh thần nào từ đứa con đến người mẹ đã cưu mang nó trong cơ thể hoàn toàn xa lạ đó.
Gương mặt tuyệt vời, đôi mắt to đen ướt não nùng, vùng tóc mây thu, dáng dấp yêu kiều của Tuyền, với chính mình, cũng như hoàn toàn vô giá trị nên đã có lúc trong cơn bốc hỏa điên cuồng, Tuyền muốn hủy hoại nhan sắc của mình một cách tàn độc nhất. Thà rằng ta xấu xí dị dạng mà được sống tận cùng chân thật tình yêu thương ngọt ngào của mẹ.
Có những người đàn bà sinh con bất đắc dĩ và ở trong hoàn cảnh không thể làm mẹ. Tuyền hiểu chứ ! Dù biết không thể trưởng thành một cách toàn vẹn, từ khi lớn lên và suy nghĩ thấu đáo, để không còn ghét hận người mẹ ruột và phải biết thương thân, Tuyền lẩn trốn vào cõi mơ và nuôi ý hướng tạo dựng con người mình một cách đẹp đẽ hơn, có tính nghệ thuật đến nỗi mường tượng người mẹ ruột của mình phải giống cô Thủy Tiên. Đôi khi, ý nghĩ nếu sau này có con, ta sẽ cho nó hơn cả những gì mình có, có thể sẽ là điều đẹp nhất và mục tiêu cao thượng để sống tốt.
Một cách tự nhiên, và cũng do muốn tìm kiếm, Tuyền gần gũi người mẹ tinh thần hơn hết và không có gì là khó hiểu, chỉ do con người thích chịu đựng đau khổ với những ai cùng chung một thứ đau khổ.
Ít ra Tuyền phải hài lòng? Hài lòng với may mắn đó thì có thể nhưng không vì thế mà có quân bình, cảm nhận hạnh phúc. Đứa con hoang hình thành từ đam mê thoáng chốc của một người đàn ông vô tư vô trách nhiệm và một người đàn bà ngu ngơ mê muội. Đam mê thoáng chốc không bao giờ có nguồn cội và tội lỗi đó dù được thứ tha, với Tuyền, trong tận cùng, còn là niềm đớn đau hổ thẹn chưa được xóa nhòa.
Đứng bên cửa sổ mở ra khu vườn cây xanh, ngẩng nhìn những mảnh trời rách qua từng tàng lá đong đưa, gió về hiu hiu, thôi nghĩ vu vơ về những người mẹ, Tuyền nhớ đến những người tình. Dương và Vũ. Dù sao, những người mẹ vẫn còn đâu đó, những người tình luôn ra đi. Cơn đau mà Tuyền biết không phải từ họ mà từ thẳm sâu con người mình đã từ muôn năm trống vắng.
Khi Vũ xuất hiện bất ngờ trong đời, Tuyền đã từ hôn Dương để anh tuyệt vọng một thời gian rồi xin cưới Quỳnh. Đã vốn thầm yêu người yêu của chị, Quỳnh trở thành vợ Dương sau đó. Và Dương? Tâm trạng anh thế nào Tuyền chẳng quan tâm, chỉ nhớ tối hôm đám cưới, anh có mời Tuyền khiêu vũ một bản slow, ánh mắt lo âu quan sát của Quỳnh không làm ta nao núng, lời thì thào của Dương chỉ khiến ta buồn cười. Tuyền à, dù gì chăng nữa anh vẫn mãi yêu Tuyền. Dù gì chăng nữa?
Rồi thở nhẹ ra, tự nhủ hôm nay, mình làm bánh sinh nhật cho một người thân thiết là mẹ tinh thần dù chính bà là người mất tinh thần, là có dịp thăm viếng. Một ngày của một người như thế trống vắng lê thê đến độ nào. Đồng thời, mỗi lần gặp cô Thủy Tiên, dù không thể nói chuyện, tâm sự với cô cho thỏa lòng, lúc về, với bao dằn vặt suy nghĩ, Tuyền vẫn cảm nhận được san sẻ, thông cảm như lúc người bệnh chỉ yên tâm một khi đã gặp bác sĩ. Như ngày nào mỗi lần gặp Vũ, Tuyền tìm lại được quân bình trong một thời gian ngắn nhưng rồi nỗi đau chỉ tạm nguôi khuây, Tuyền biết là tình yêu nào cũng không chữa lành được vết thương sâu đã bị người mẹ bỏ rơi, lạc loài từ lúc chưa ra đời. Người ta chỉ có thể yêu một cách chân thực với trái tim hạnh phúc trong an toàn.
Quay vào, Tuyền bắt đầu làm cái khâu mình thích nhất là trang hoàng ổ bánh. Công việc đáng yêu của nghệ nhân. Để làm kem, Tuyền thường dùng lòng trắng trứng và mascarbonne loại kem đặc của Ý, nhẹ và ngon hơn là bơ và lòng đỏ trứng, dù có khó hơn và đòi hỏi thêm sự tinh tế để thành công … Lòng lâng lâng khi nghĩ đến dự định sẽ được thực thi và xúc động nhớ đến những giọt nước mắt vui mừng của mẹ nuôi chảy dọc trên hai cái má tròn phính hồng hào của bà khi nghe Tuyền nói về tương lai của mình. Một tiệm bánh! Một tủ kính với những ổ bánh đầy màu sắc vừa đẹp vừa ngon ! Sẽ có nhiều đơn đặt hàng … Tuyền hát nho nhỏ. Đêm nay gió xôn xao … Chiêm bao mặc áo tình nhân đôi lòng nguyện thương thân … Đêm mưa lũ đi về, một cơn lốc say, đời quên đời …
Trước tiên, Tuyền trét vào một lớp kem chocolat đầy mặt trong của nửa ổ bánh, cũng có khi thay vì kem chocolat hoặc cà phê, Tuyền dùng mứt dâu, mứt dứa hoặc mứt cam để làm nhân, đều thơm ngọt và tùy yêu cầu của người đặt hoặc cho gia đình, bè bạn thì Tuyền biết rất rõ cái gu của từng người … Rồi Tuyền úp lại mặt bánh kia lên. Thế là phần nhân bánh đã xong, bây giờ Tuyền bắt đầu đắp lớp kem màu vàng mịn màng bóng bẩy và nồng mùi vanille lên đầy khắp và chung quanh ổ bánh. Kem đặc, béo và thơm đến quyến rũ gợi thèm. Và gợi tình. Nhất là từ mùi chocolat và vanille, hai mùi vị này rất hợp và tuyệt diệu cho người thưởng thức. Chưa một ai có thể thờ ơ không muốn ăn bánh của mình làm. Tuyền lại cười thú vị rồi đắp thêm vào quanh viền bánh một lớp hạt điều lát mỏng đã rang vàng thơm và để nguội từ lúc nãy, mùi đắng dịu thật đặc biệt rồi mới thực hiện chữ viết mừng sinh nhật và tên người đó phía trên bằng kem màu chocolat rồi trang hoàng chung quanh phía trên bằng những nụ kem màu xanh. Và sau cùng, những đóa hồng được lấy ra từ tủ đá, đặt rải rác trên mặt bánh, Tuyền đính thêm khắp nơi những viên kẹo bạc nho nhỏ và âu yếm thận trọng đặt vào phía trái quả tim màu trắng … Tim ơi tim ơi !
Rồi bâng khuâng nhớ đến những ai trong đời chưa hề được mình làm bánh sinh nhật cho, trong đó có chính bản thân. Không! Không cần! Không thích cái ngày mở mắt chào đời tí nào vì với người mẹ ruột, đứa trẻ sơ sinh là của nợ đến muốn vứt nó vào sọt rác. May mà bà dì họ phúc hậu cùng ông chồng hiền đức đã nhặt ta về để chăm nuôi.
Lúc ấy, dì dượng chỉ có hai con trai nên Tuyền được yêu thương cưng quý và hơn một năm sau, Quỳnh ra đời. Hai đứa bé gái cùng được chăm sóc như nhau, chỉ khi dần lớn lên, Tuyền ý thức được sự khác biệt trong tình cảm của “họ” đối với mình. Có một chút gì bàng bạc ngăn chia giữa những tâm hồn mà Tuyền không thể xác định, một chút xa cách khác thường chỉ riêng Tuyền cảm nhận, dù cha mẹ nuôi vô cùng tốt bụng và trách nhiệm, anh em thân thiết bên nhau, dù tình thương yêu trong Tuyền đong đầy nhưng cảm giác lạc loài hụt hẫng từ vùng trống không với nỗi ngờ vực lớn dần như một bóng đen phảng phất là ám ảnh làm khó chịu, giằng xé.
Từ lúc biết viết, đứa bé gái thường cặm cụi viết tên của anh em để chất vấn mẹ nuôi : Trần Ngọc Đức, Trần Ngọc Phúc, Trần Ngọc Quỳnh ; vậy tại sao lại Trần thị Minh Tuyền? Bà thường bối rối, tìm cách nói lảng qua chuyện khác … Có lần bà đi đâu, Tuyền đòi đi theo trong nỗi hoang mang lo sợ sắp bị bỏ rơi, bị ai cướp mất điều gì ghê gớm. Mặc cho Tuyền ỉ ôi dai dẳng, bà ngoe nguẩy vào phòng thay áo và Tuyền khóc hú lên, lăn quay ra nhà giãy đành đạch, gào thét dữ dội, hai tay vung lên cào cấu mặt mũi đến xước da chảy máu dưới ánh mắt tò mò ngốc nghếch của hai thằng con trai và vẻ rụt rè sợ hãi của đứa em gái. Ra đến cửa, bà mẹ đau lòng, đành quay trở lại dỗ dành đứa con nuôi khốn khổ, lau mặt mũi và dắt nó theo. Tuyền thường lẽo đẽo bám chặt lấy mẹ như thế, như để giành bà riêng cho mình, đến khi dần lớn và hiểu chuyện.
Chưa hết, bố mẹ và ba anh em kia hình thể như nhau, cả năm người cùng thể loại lùn lùn mập mạp, tròn trịa mũm mĩm dễ thương, tâm tính họ cũng thế, vô tư hiền hòa, tươi cười dễ dãi … Và sau này, họ có điểm tương đồng là ai cũng khoái ăn bánh kem của Tuyền.
Sự thật luôn ẩn trong ngờ vực. Năm mười sáu tuổi, Tuyền cương quyết vùng lên, làm cách mạng, « khui » cái hộp Pandora, thọc vỡ cục mủ nung nấu làm nhức nhối từ bao lâu bằng cách tra khảo cha mẹ … Khi biết rõ sự thật, rơi xuống từ đỉnh trời, quay mòng trong lốc xoáy; Tuyền đã điên cuồng lao ra đường, chiếc xe trờ nhanh đến đã kịp thắng lại và Tuyền thoát chết một cách màu nhiệm.
Sau cuộc tự vận thất bại, từ phẫn nộ đến chấp nhận là quá trình dài lâu. Tuyền dần tự động lảng xa vòng tròn êm ấm gia đình, áp đặt khoảng cách tinh thần, tự định vị, với lòng tự trọng và nỗi đau tủi sâu xa. Và « Họ » thì sao? Vốn lành tâm tốt tính nên cho rằng cần phải chiều ý để Tuyền hài lòng là tốt hơn hết, cùng nỗi lo sợ có thể Tuyền làm những gì không thể đoán biết ; đồng thời vô tư, không ai cảm nhận được tính cách trong héo ngoài tươi của Tuyền, không thể hiểu là một cách nào, Tuyền đã bỏ nhà ra đi, đã thoát ly trong âm thầm, để đi về một nơi chốn khác, đi tìm một điều mông lung có thể rất thật, một điều xa xăm có thể rất gần.
Rút vào cô đơn và im lặng, xong bậc trung học, cảm thấy khó khổ với chữ nghĩa bằng cấp, không thể tập trung, Tuyền xin cha mẹ cho nghỉ để học thêm nghề làm bánh, học may vá bếp núc thêm và khăng khăng đòi dọn qua căn phòng phía bên hông nhà, lúi húi vun vén cuộc sống, với ý nghĩ chấp nhận số kiếp mình. Và cũng từ đó, Tuyền thầm cảm nhận đã bước một bước dài, đã trưởng thành hơn trong cô độc cưu mang nỗi khổ riêng tư. Ta sẽ chẳng bao giờ sung sướng chỉ vì còn thần trí, giá như cô Thủy Tiên chẳng còn nhớ là đã có chi đã mất những gì.
Ngoài xã hội, bao người khác, đều có vẻ bình thường với đời sống, nhưng dưới bề ngoài láng lẩy là nỗi khổ câm nín nào đó được vùi chôn. Mỗi người một cảnh. Tuyền nhìn sự thể đó để có khuynh hướng suy nghĩ lạc quan.
Lùi ra xa, ngắm nghía tác phẩm và ngạc nhiên với tâm trạng bình yên dịu xuống trong xúc cảm nhẹ nhàng và nghĩ đến niềm vui của người mình làm bánh và mang tặng. Tuyền thầm biết mình vẫn mơ hồ về tâm tư, còn những giăng mắc hoang mang như đã thất lạc con người mình, và phải đi tìm kiếm nó qua hiện hữu của một ai khác.
Từ lúc yêu Vũ, có lại quân bình, những cảm xúc trong ta mãnh liệt hơn đồng thời cũng trầm lắng hơn … Ngay cả sau khi chàng đã ra đi, không, nói cho đúng thì chàng đã phải lựa chọn, quyết định xa Tuyền, dọn nhà hẳn về một thành phố biển mang theo vợ và đứa con nhỏ.
_ Minh Tuyền đấy à? Em lại ghé thăm cô nữa, tội chưa, cách đây vài hôm đã đến rồi mà.
_ Không cô à, lần cuối cùng em ghé cũng gần cả tháng rồi, cô cứ quên hoài.
Tuyền, tay bưng ổ bánh, giọng bình thản, thong thả bước vào căn phòng khách nhỏ đơn sơ sạch gọn của cô Thủy Tiên, biết sự “quên” đó là bình thường khi cô không còn khái niệm rõ ràng về thời gian. Một cách khác, ngày đêm vừa nhanh vừa chậm và khi đêm ngày như nhau thì nhầm lẫn thật dễ dàng. Không sao! Cô cũng nên nhìn thời gian như cái mặt đồng hồ không có ba chiếc kim quái ác kia.
_ Ừ cô thế nào ấy, nhớ không rõ.
_ Em cũng suýt quên là hôm nay sinh nhật cô đấy chứ! Sáng nay mới sực nhớ lúc đọc tử vi trong báo nên vội làm bánh ngay, em không kịp đi mua hoa, nhưng em có mang tới một ngọn nến …
_ Có hoa đây rồi!
Cô Thủy Tiên nói to, giọng hoan hỉ, tay chỉ vào lọ hoa cúc màu vàng xen lẫn màu trắng màu tím trên bàn, Tuyền nhìn và mỉm cười gật nhẹ, những cành hoa đó cô đã hái từ mấy chậu ngoài sân trước; tưới cây, nhổ cỏ, rửa sân … là công việc cô làm giúp vợ chồng người anh. Tuyền hài lòng khi biết cô còn muốn làm đẹp nơi sống và không gian buồn thảm này.
_ Sáng nay cô có đi lễ không?
Đặt hộp bánh và gói trà nhài lên bàn, Tuyền hỏi dù biết đi lễ nhà thờ đều đặn mỗi sáng Chủ Nhật là sinh hoạt duy nhất cô yêu thích và chăm chỉ, niềm vui được hòa nhập với xã hội giáo dân, cô lo dậy sớm để sửa soạn trong khi Tuyền chỉ đi nhà thờ vào mỗi Chủ Nhật đầu tháng … Lúc được hát thánh ca, giọng cô ngân lên cao vút tựa tiếng chuông ngân. Hát lời nguyện cầu, một cách diễn tả tâm tư, một cách giải thoát cho hồn phiêu lãng trên những tầng trời xanh ngát bình yên trong ánh dương thần thánh … Thi thoảng, có người quen đến chào hỏi và dù không nhớ rõ lắm tên tuổi nhưng cô cũng vui.
Rồi Tuyền nhắc cô đun nước nóng nhưng cô đứng ngẩn nhìn với nụ cười vui sướng dại khờ rồi bật lên, xuýt xoa :
_ Cô quên bẵng là sinh nhật mình, trong nhà cũng chẳng ai nhớ … Bánh kem của Tuyền là cô mê nhất! Vừa đẹp vừa ngon. Đẹp quá! Mấy cái hoa hồng màu đỏ này Tuyền làm đẹp quá! Trông giống hoa thật nhỉ? Trái tim trắng bóc kìa! Đẹp quá!
_ “ Đẹp quá! Đẹp quá! ”. Sinh nhật cô mà! Ít ra phải thế chứ! Cô quên là sinh nhật em xong, hai tuần sau là đến phiên cô? Cả hai cô trò mình đều tuổi Taureau?
Tuyền cười tươi nhưng ánh mắt thoáng buồn. Người đàn bà tuổi Taureau rất nhạy cảm và không thể sống thiếu tình yêu, để thở, họ cần có nhiều tình yêu hơn bất cứ tuổi nào nhưng giờ đây thì cô cần gì khác ngoài bánh kem, nhưng cô cũng chẳng khác Tuyền bao nhiêu về cơ bản. Sáng nay mở tờ báo, Tuyền đã đọc tử vi hàng tuần :
“ Tuần này bạn tìm lại được hạnh phúc trong tình yêu nồng nàn say đắm …” Sai bét! Ở đâu ra mà nồng nàn với say đắm nữa chứ? Còn ai nữa đâu? Vũ, Dương? Hết rồi! Tử vi chỉ nói vơ vẩn đấy thôi. Tuyền lẩm bẩm, lắc đầu cười nửa như chua chát nửa như chấp nhận. Cũng được, ta tạm ổn khi biết chấp nhận, hơn nữa, cứ như tủ đá thế này không buồn vui không sướng khổ. Nhưng có nhiều lúc, Tuyền chán ngán cực điểm cảnh mùa đông lạnh ngắt buồn tênh của mình, trong cảm nhận nỗi chết âm thầm nào cứ len lỏi vào mạch sống. Những công việc nho nhỏ có tính sáng tạo là điều duy nhất cho ưu tư bớt gặm nhấm cõi hồn và thể xác. Dù biết mang lại niềm vui cho người khác là cách tạo cho mình tự tin nhưng ý chí của Tuyền không bao giờ mãnh liệt như mong muốn … Đáng lẽ ta phải thăm cô thường xuyên hơn, đáng lẽ … đáng lẽ … nhưng còn bao việc khác! Không cho phép mình nghỉ ngơi, như một cách tự đày, Tuyền luôn tay bận rộn; lúc thì làm bánh túi bụi, lúc thì đan, lúc thì loay hoay vẽ kiểu áo đầm, đi tìm mua vải về, lặng lẽ cắt may cho mẹ và bà đã luôn hãnh diện cảm động vì kiểu áo và hàng chọn luôn làm bà thon gầy đi; những áo chemise của ông bố và hai anh cũng do Tuyền may lấy. Họ luôn vui thích ngợi khen nhưng Tuyền chỉ ấm lòng trong giây lát. Có lẽ ta thích gì làm nấy vì chẳng thể ngồi không. Nhưng Tuyền vẫn linh cảm còn điều gì khác, đẹp và ý nghĩa hơn đón đợi mình ở chân trời.
Tuyền quay ra phía bếp đun nước sôi trong lúc cô Thủy Tiên nhíu mắt với vẻ hiếu kỳ, đọc to hàng chữ viết mừng tên cô nhưng không đề số tuổi. Tuyền đã nghĩ cô chẳng màng đến sự thể tuổi mình là bao nhiêu nên thấy đó không quan trọng. Không gì may mắn bằng sống mà không nhớ đến những con số, không lệ thuộc vào thời gian. Quên nó đi. Quên người và đời. Và tình. Cũng như đàn ông. Quên hết. Thời gian là của riêng mình mà thôi dù chẳng biết làm gì với nó. Hãy vô tư và ích kỷ như đứa trẻ! Với người điên, mọi thử thách của đời sống đều không tác động nào.
Không hề thắc mắc về tử vi, miệng cười toe toét, cô Thủy Tiên nhìn Tuyền loay hoay cắm vào giữa cái bánh xinh đẹp một ngọn nến màu đỏ duy nhất rồi quẹt diêm đốt. Ngọn lửa nhỏ bùng cháy, hân hoan vô tội. Cô chỉ tròn một tuổi, như đứa bé, và sẽ một trăm tuổi, cũng vẫn như đứa bé. Thế mà sướng. Em đã tái tạo trái tim cô đây, mới tinh, nõn nà! Đừng yêu nữa cô nhé! Tình yêu lại làm dập vỡ nó tội lắm! Tuyền nói, ngọt ngào và đắng cay. Cô cười vang, thoải mái.
Nến tươi tỉnh hồn nhiên phơi phới cháy lung linh. Cô ghé mặt đến, Tuyền hồi hộp, nín thở, cô chu miệng thổi tắt … Cô kêu to vui thích, vỗ tay đôm đốp, mắt sáng rỡ một thoáng hãnh diện ngốc nghếch, xúc cảm của trẻ con và loài vật, trọn vẹn say đắm với hiện tại. Chợt rưng buồn, se sắt, hai mươi bốn tuổi, Tuyền cảm giác mình như cổ thụ ngàn năm.
Từ ánh lửa tắt, cọng khói ngỡ ngàng vươn nhẹ kiếp sống mong manh, tan loãng trong không gian cùng mùi nến heo hút vật vờ vẫn lôi cuốn Tuyền một cách khó hiểu.
Happy Birthday! Tuyền bỗng nói to trong xúc cảm bật lên, từ nỗi xót thương cô, trong niềm phẫn nộ, bất nhẫn không đâu làm bứt rứt như cảm giác ở trong hẻm cụt không lối thoát.
Cô lại cười rúc lên, tíu tít cám ơn. Có những lúc, nhìn cô sung sướng dễ dàng từ một điều rất nhỏ, Tuyền muốn khóc. Ngày này năm ngoái có Vũ, có bình hoa hồng thắm, quà Vũ mang tặng cô là chậu cây xương rồng. Không khí vui hơn hôm nay nhiều, nhưng cô đã quên. Người say có cách buồn và người điên có cách quên của riêng họ.
Tuyền bâng khuâng nhìn nắng chiều nghiêng xuống ngoài khung cửa, tiếng chim chíu chít đáng yêu hòa với lá cành lao xao trong gió; đời sống thiên nhiên hòa điệu cùng tính cách thân tình của khung cảnh sống êm ả này … Ngoài xa kia, loài người xâu xé giành giật, cắn cấu nhau cho những gì vô nghĩa. Tất cả bỗng trở nên trừu tượng. Ta là ai? Ai là ai?
_ Cô pha trà nhe, nước sôi rồi kìa … Hay mình uống cà phê? Còn một ít đây!
Được vui, cô nhanh nhẹn tinh anh hẳn. Tuyền nhướng mắt, lắc đầu nghĩ đến cách pha chế của cô: bỏ bột cà phê vào tách, đổ nước sôi vào, khuấy đều, chờ bột lắng xuống, và uống rồi khen ngon. Tuyền thích cách bình thường vì luôn cảm động khi nhìn những giọt đen rơi chậm và không thể uống được kiểu của cô, vẫn có chất bột li ti lợn cợn trong miệng và cách pha chế vô duyên đáng ghét đó chỉ có người điên mới thích nổi.
_ Dạ, em thích trà hơn cô ạ.
Cô tươi cười nhanh nhẹn đi về phía kệ gỗ, mang ra cái bình màu trắng ngà và hai cái tách cùng màu hơi cũ nhưng tất cả đều sạch sẽ, được lau rửa kỹ lưỡng, cũng như sắp xếp dọn dẹp lau chùi sàn nhà rất sạch. Cô chẳng có gì khác để làm nên bỏ tất cả thời gian cho mấy việc vặt vãnh này. Và tính cách lau đi chùi lại cả chục lần một vết bẩn nào của cô đã khiến Tuyền thắc mắc và ngạc nhiên với nhận định của Vũ rằng có thể đó là một hành động khởi phát từ tâm lý của một người muốn tẩy xoá một vết tích buồn đau nào đó trong tâm hồn và cuộc đời họ. Sự tẩy uế như một cần thiết cho tâm lý được giải tỏa những khắc khoải cũng như có những lúc ta cần hủy hoại đập tan một điều gì đó, hoặc cần làm khổ một ai hay chính mình khát khao được đày đọa, chính mình cần được, thi thoảng, ăn một trận đòn nhừ tử, bị đánh đập te tua, thì mới thoả mãn cho hệ thần kinh bức bối.
Tuyền vừa mở gói trà, cô Thủy Tiên tuyên bố phải rửa trà rất kỹ trước khi pha. Tuyền mặc cho cô làm theo ý, thầm nghĩ đáng lẽ cô phải rửa những cọng trà bằng xà bông cho đúng điệu. Rồi nhìn vóc dáng cô heo hút trong bộ đồ bằng sợi màu tím, hai cánh tay gầy guộc, khuỷu tay trơ xương. Tĩnh vật buồn rầu câm nín, chịu đựng một cách dễ dãi và chấp nhận cái nhìn của người khác như không cần biết ý nghĩ của họ về mình.
Tuyền bỗng bực tức vô cớ, muốn gây chuyện cãi nhau, muốn chì chiết đày đọa một ai đó, không phải cô nhưng rõ là chỉ mình cô đang có mặt; lấy đó làm câu hỏi, mắt lừ lừ, giọng bẳn gắt :
_ Cô không lạnh à? Mưa xuống là cảm ngay. Áo len với hai đôi tất em đan cho năm ngoái đâu? Đã gầy tong là dễ nhiễm lạnh mà còn thờ ơ với sức khỏe. Ốm đau thì khổ vào thân, kêu ai được chứ? Rõ chán! Lì quá chừng mà!
_ Cô đâu thấy lạnh? Đâu phải người khác lạnh là mình phải mặc áo? Mang vớ cũng nóng, lại bị ra mồ hôi chân, khó chịu lắm!
Định nói nhưng khựng lại, Tuyền bật cười. Rất đúng! Ai bị lạnh trong người thì cứ việc thoải mái mặc áo. Người điên có trí thông minh của họ chứ! Như hôm trước, cô đã luộc trái xu và quả bí đỏ để nguyên cả vỏ và lý luận khôn ngoan rằng cũng như luộc khoai lang, chúng ta nên để nguyên vỏ, như thế chất ngọt không bị mất vào nước luộc, lúc ăn mới lột vỏ, như khoai lang thôi.
Rót trà ra hai tách xong, cô Thủy Tiên lại nhìn đăm đăm ổ bánh, thòm thèm cùng với vẻ khâm phục và hiếu kỳ như mỗi lần Tuyền mang đến. Tuyền bỗng cười, thở nhẹ ra rồi cầm dao, thong thả cắt bánh hình trái tim làm đôi rồi xẻ một phần to có đóa hồng đẹp nhất và trái tim màu trắng bằng đường đặt vào đĩa của cô rồi cắt một miếng rất mỏng cho mình. Miệng luôn trầm trồ vui sướng như một đứa bé lúc được quà. Cô đã không bao giờ hiểu tại sao người ta có thể làm được từ kem mềm những thứ xinh xẻo đó … Bánh gâteau kem thơm mềm béo ngọt như tình yêu. Lời nói đùa của Tuyền làm cô nhoẻn nụ cười vui thích ngây ngô.
Cô Thủy Tiên gỡ trái tim nhỏ, ngắm nghía nó một cách thú vị rồi cắn miếng đầu tiên. Tim trắng ngọt ngào dòn rụm vỡ tan, cô nhai côm cốp ngon lành; vị đường thấm vào môi lưỡi khiến cô tỉnh táo, chớp mắt rồi cầm thìa lên bắt đầu xúc bánh, lại lẩm bẩm ngon quá ngon quá. Tuyền nhắc rằng trà rất nóng nhưng cô thản nhiên uống một hơi hết tách trà bốc khói rồi dùng ngón tay trỏ vét thật kỹ lớp kem vanille dính ở đáy dĩa để liếm hết mới thôi.
Tuyền ăn chậm rãi trong im lặng, uống từng ngụm trà nhỏ, mắt ngước nhìn bức tranh hoa Cúc Hoạ Mi chính mình đã vẽ tặng cô, và chậu xương rồng đặt trong góc phòng đã cùng đi mua với Vũ mang đến cho cô từ lần sinh nhật trước. Thật lạ lùng, cây xương rồng như đã lớn vượt và có vẻ khoẻ mạnh, đầy sức sống. Tuyền nhớ Vũ đã có ý mang đến một chậu cây đến và lúc hỏi Vũ nên mua gì, đã ngạc nhiên khi nghe Vũ trả lời có thể cô mong ước có một cây xương rồng, loại cây có ý nghĩa che chở cho người chăm sóc nó bởi những gai nhọn.
Tuyền chợt thấy rõ suy nghĩ mơ hồ ám ảnh mình từ sáng nay, lúc bắt đầu nhớ đến cô, đó là ý muốn nhìn lại cây xương rồng này, ý muốn thầm kín sống lại kỷ niệm có Vũ.
_ Bây giờ cô hát đi, bài “Ảo Ảnh” mà em thích.
Tuyền nói lúc cô ăn xong và miếng bánh của Tuyền vẫn còn phân nửa. Cô cười vui vẻ, đằng hắng lấy giọng. Ngoài thánh ca, đó là bài hát duy nhất mà cô thuộc lòng, những bài khác, cô chỉ nhớ nhớ quên quên.
“ Yêu cho thấy bao lâu đài chỉ còn lại trang giấy … Những ân tình em đong bằng nước mắt …”
Tiếng hát của cô ngân cao, trầm xuống, tuy không còn như xưa, từ đã lâu, nhưng vô cùng truyền cảm; thổn thức từ nỗi đau câm lặng, vọng về từ năm tháng vời vợi xa xăm.
Tuyền cúi đầu, dù cùng nỗi đau, mỗi người vẫn phải vâng chịu phần số cô đơn của đời mình, cùng hướng đi, mỗi người đến từ lối khác. Bây giờ Vũ ra sao?
Cô vẫn hát vô tư. Có lúc, cô chỉ hát nho nhỏ vài điệu nhạc đứt quãng, gãy rời trong trí nhớ mịt mù. Cô không hề hát sai những khúc đoạn nhạc đó, luôn rất chuẩn về nhạc lý và tiếng ngân nga đó nghe thật buồn, đau đớn như lời than thân. Thế giới riêng tư đó như càng khép kín hơn cho một người điên cô đơn thầm lặng, chập chờn vất vưởng hồn ma. Người ta thường chỉ được sống và yêu quá ít. Một lần no đầy cho một đời đói khát. Niềm vui chưa đủ nên giờ đây nỗi buồn cũng chẳng trọn vẹn cho cõi hồn có thể mang một ý nghĩa sống động nào đó. Hoặc dưới bề mặt dửng dưng im câm vẫn còn là những nung nấu mê say nào khác?
Như thế là đã cả bảy, tám năm nay cô Thủy Tiên sống trong trạng thái này. Thời gian chừng như vô nghĩa đối với một người không còn ai để mong đợi và không ai nhớ tiếc mình. Nhiều người cho rằng nguyên nhân là do người đàn ông có vợ mà cô yêu đã rời bỏ cô để trở về với vợ con và từ lúc thất tình, cô bải hoải, suy nhược dần đi, trôi chầm chậm vào cơn trầm cảm càng ngày càng nặng và cuối cùng bắt đầu nói lảm nhảm vu vơ, cười rúc rích một mình, rồi có thái độ, hành động như một người mất trí, nhớ nhớ quên quên, khi tỉnh táo lúc vật vờ. Có người ra vẻ hiểu biết hơn, cho rằng cô đã học quá nhiều và đã mộng ước cao vời nhưng không với tới, để thất vọng và buồn phiền đến hoá điên. Nhưng cô đâu còn đủ sáng suốt để tâm tình hay nói gì với ai về mình, cũng như chẳng còn nhớ thật sự mình là ai và những gì đã sống, người tình đã quên. Tuyền nghĩ có những bí ẩn sâu xa nào khác từ gia đình đã khiến cô trở nên loạn óc chứ không phải từ một lý do tình cảm mà thôi. Một nhầm lẫn hoặc cố ý của Thượng Đế chỉ riêng ngài biết mà giải thích nào của nhân gian cũng vô nghĩa?
Dù đã mờ phai, nét thanh cao quý phái vẫn thấp thoáng trong từng cử động mềm dịu vào những lúc có thể nói là cô êm ả bình thường. Tuyền thích vẻ thông minh nhạy cảm lúc cô ngước nhìn một cánh chim lang thang trong trời rộng; ngắm làn mây đọng lại như đã gửi hết tháng ngày tươi đẹp lên đó; và lúc cô im lặng bất động, như lạc vào cõi riêng khoảng trống, mặc tiếng động xa gần … Tâm hồn cô cánh sao đêm run rẩy, mơ hồ ẩn hiện nhưng bền lâu dai dẳng, không bao giờ thật sự chết đi, có lúc đôi mắt lừ đừ đó lấp lánh như sẵn sàng đặt niềm tin vào bất cứ ai bất kể điều gì.
Tuyền thắc mắc cảm giác của cô như thế nào những lúc hoàn toàn cô quạnh, hẩm hiu trong đêm và những diễn biến trong trí nhớ của cô ra sao? Hoặc chỉ riêng cô nhìn thấy ánh sáng mặt trời nào đó trong vùng tối? Cô có thật sự cảm nhận mình khổ và đáng thương như người khác cho là thế? Cô có nhớ rằng đã có một thời gian được hạnh phúc trong tình yêu? Cô có nhớ rằng đã yêu và đã được yêu như thế nào? Nhưng điều xót xa nhất có lẽ là cô không thể có ký ức về những giấc mơ và cũng có thể cô không bao giờ mơ thấy gì cả trong giấc ngủ.
Tuyền muốn đặt bao câu hỏi nhưng biết sẽ chỉ nhận được cái nhìn thản nhiên vô cảm như lì lợm thách thức định mệnh, có lúc là sự chấp nhận an phận, buông xuôi, mặc tình … Sẽ không một lần nào ánh mắt đó tình tứ nồng nàn nữa. Và cũng thật an nhiên khi ta không mỏi mệt săn đuổi hay trốn chạy, lựa chọn, so sánh để suy nghĩ triền miên về số kiếp. Quên lãng còn hơn là có đủ sáng suốt để ân hận và hổ thẹn về một mối tương giao. Còn hơn là biết nghiền ngẫm suy tư để nung nấu niềm đau, để nuôi dưỡng nỗi oán hờn trầm uất.
(Còn tiếp một phần)